Öntest Duyarlaştırması
Pretest Sensitization
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Majör depresif bozukluk için yeni bilişsel terapi tekniklerinin test edildiği bir araştırmada, katılımcılara deney öncesi ayrıntılı bir depresyon envanteri uygulanır. Soruları inceleyen katılımcı çalışmanın duygudurum odaklı olduğunu fark eder. Müdahale aşamasında sunulan hafif olumlu uyarıcılara, öntest almamış kontrol grubundaki bireylere kıyasla çok daha yüksek bir tepki verir ve bu durum tedavinin gerçek etkinliğini yapay olarak yukarı çeker.
Derin Analiz
Deneysel araştırma yöntemlerinde ve psikometrik değerlendirmelerde iç geçerliliği (internal validity) tehdit eden majör bir artefakt kaynağıdır. Öntest, katılımcının araştırmanın amacına veya hipotezine dair bir farkındalık (demand characteristics) geliştirmesine zemin hazırlar. Bu durum, katılımcının sonraki deney koşullarında normalde sergilemeyeceği bir uyanıklık, önyargı veya duyarlılık göstermesine neden olur. İstatistiksel ve metodolojik bağlamda, tedavi etkisinin (treatment effect) olduğundan daha büyük görünmesine ya da müdahale ile öntest arasındaki etkileşim nedeniyle sonuçların evrene genellenebilirliğinin (external validity) düşmesine yol açar. Solomon dört grup deseni gibi gelişmiş deneysel tasarımlar bu etkiyi kontrol etmek için geliştirilmiştir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Alıştırma etkisi (Practice effect) ile sıklıkla karıştırılır; ancak alıştırma etkisinde performans bilişsel becerinin tekrarla gelişmesine bağlı olarak artarken, öntest duyarlaştırmasında performans değil, uyarıcılara karşı oluşan farkındalık ve hassasiyet değişir.
Keşfetmeye Devam Edin
Talep Özellikleri
Talep Özellikleri
Demand Characteristics
Bir deney veya araştırma sürecinde, katılımcıların araştırmacının beklentilerini veya çalışmanın amacını tahmin ederek kendi davranışlarını buna göre istem dışı değiştirmesine yol açan ipuçları.
İncele
Solomon Dört Grup Deseni
Solomon Dört Grup Deseni
Solomon Four-group Design
Öntestin tedavi etkisi üzerindeki olası sapmalarını ve etkileşimlerini kontrol etmek amacıyla katılımcıların dört farklı gruba rastgele atandığı gelişmiş bir deneysel araştırma desenidir.
İncele