Solomon Dört Grup Deseni
Solomon Four-group Design
Tanım
Öntestin tedavi etkisi üzerindeki olası sapmalarını ve etkileşimlerini kontrol etmek amacıyla katılımcıların dört farklı gruba rastgele atandığı gelişmiş bir deneysel araştırma desenidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni bir bilişsel davranışçı terapi (BDT) protokolünün sosyal kaygı üzerindeki etkisini inceleyen bir araştırmacı, katılımcıların BDT ölçeğini ilk kez doldurmasının (öntest) tedaviye karşı bir aşinalık ya da beklenti etkisi (placebo) yaratıp yaratmadığını görmek ister. Bu amaçla katılımcıları dört gruba ayırır: A grubu terapi öncesi ölçek doldurur, terapiyi alır ve sonrasında tekrar ölçek doldurur; B grubu ölçek doldurmadan doğrudan terapiyi alır ve sonrasında ölçek doldurur; C grubu sadece ölçekleri doldurur ancak terapi almaz; D grubu ise ne öntest doldurur ne de terapi alır, yalnızca sürecin sonunda sontest ölçeğini yanıtlar.
Derin Analiz
Deneysel ve yarı deneysel araştırmalarda, uygulamadan önce yapılan ölçümün (öntest) katılımcıların farkındalığını artırarak veya öğrenme etkisi yaratarak asıl bağımsız değişkenin (tedavi/müdahale) etkisini manipüle etme riski bulunur. Solomon Dört Grup Deseni, bu metodolojik tehdidi ortadan kaldırmak için klasik ön-son test kontrol grubu desenini genişletir. Modelde katılımcılar rastgele dört gruba ayrılır: Birinci grup öntest, müdahale ve sontest alır; ikinci grup öntest almadan sadece müdahale ve sontest alır; üçüncü grup öntest ve sontest alır ancak müdahale almaz (kontrol grubu); dördüncü grup ise yalnızca sontest alır. Bu matris sayesinde, hem öntestin temel etkisi hem de öntest ile müdahale arasındaki olası bir etkileşim (synergy/sensitization) istatistiksel olarak izole edilebilir. Özellikle klinik psikoloji, eğitim bilimleri ve sosyal psikolojide harici geçerliği (external validity) maksimize etmek için altın standartlardan biridir.
Etimoloji
Tasarımcısının soyadından (Richard L. Solomon, 1949) türetilmiş bir epinomi olup, metodolojik literatürde deneysel kontrolün en gelişmiş formlarından birini ifade eder.
Karıştırmayın
Klasik Öntest-Sontest Kontrol Grubu Deseni ile karıştırılır; ancak klasik desende öntestin kendisinin bağımlı değişken üzerindeki ana etkisini ve etkileşimini test etmek mümkün değildir.
Keşfetmeye Devam Edin
Deneysel Desen
Deneysel Desen
Experimental Design
Bilimsel bir araştırmada geçerli nedensellik sonuçlarına ulaşmak amacıyla katılımcı seçimi, değişken manipülasyonu ve dışsal etkilerin minimize edilmesini sistematik olarak planlayan metodolojik çerçevedir.
İncele
Öntest-sontest Deseni
Öntest-sontest Deseni
Pretest–posttest Design
Bir katılımcı grubuna, müdahale öncesinde ve sonrasında aynı ölçüm araçlarının uygulanarak aradaki değişimlerin incelendiği araştırma desenidir.
İncele