Ortogonal Tasarım
Orthogonal Design
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bilişsel psikoloji laboratuvarında bellek performansını inceleyen bir araştırmacı, uyarıcı türü (görsel vs. işitsel) ile uyarıcı hızı (yavaş vs. hızlı) olmak üzere iki bağımsız değişkeni ortogonal bir tasarımla birleştirir. Her iki değişkenin tüm olası kombinasyonlarında (görsel-yavaş, görsel-hızlı, işitsel-yavaş, işitsel-hızlı) tam olarak 30'ar katılımcı yer alır ve bu sayede veri matrisi mükemmel bir dik açılı dengede analiz edilir.
Derin Analiz
Deneysel psikoloji ve istatistiksel metodolojide ortogonal tasarım, değişkenler arasındaki çoklu doğrusallık (multicollinearity) sorununu ortadan kaldırmak için hayati bir matematiksel temel sunar. Bu tasarımda bağımsız değişkenler arasındaki korelasyon sıfırdır; yani faktörler tamamen bağımsızdır (ortogonaldir). ANOVA (Varyans Analizi) ve çok değişkenli istatistiksel modellerde, ana etkilerin ve etkileşim etkilerinin (interaction effects) birbirinden bağımsız olarak ve en yüksek istatistiki güçle (statistical power) test edilmesine olanak tanır. Örneklem dağılımının dengeli olması, varyansın homojenliği varsayımını destekler ve hata payını minimize eder.
Etimoloji
Latince 'orthogonium' (dik açı oluşturan) kelimesinden türetilmiş olup, kökeni Yunanca 'orthos' (doğru, dik) ve 'gonia' (açı) sözcüklerine dayanır.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Varyans Analizi
Varyans Analizi
Analysis Of Variance (ANOVA) / ANOVA
🔹 1. (analysis of variance (ANOVA)): İki veya daha fazla bağımsız grubun bağımlı değişkene ait ortalama değerleri arasındaki istatistiksel olarak anlamlı farklılıkları test eden ve değişkenler arası ortak ile ana etkileri inceleyen parametrik bir yöntem. 🔹 2. (ANOVA): İki veya daha fazla bağımsız örneklemin ortalamaları arasında anlamlı bir fark olup olmadığını test etmek için kullanılan istatistiksel hipotez testleri ailesidir.
İncele
Bağımsız Değişken
Bağımsız Değişken
İndependent Variable (IV)
Bir deneyde, bağımlı değişken üzerindeki etkisini veya neden olduğu değişimi gözlemlemek amacıyla araştırmacı tarafından bizzat manipüle edilen ya da öncelikli olarak ölçülen temel faktördür.
İncele