Ters Nedensellik
Reverse Causality
Tanım
Neden ile sonucun birbirine karıştırılması hatası; bir olgunun sebep olarak görüldüğü durumun aslında o olgunun sonucu olması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir araştırmacının yüksek düzeyde depresyon belirtileri ile sosyal izolasyon arasında güçlü bir korelasyon bulduğunu ve 'sosyal izolasyonun depresyona neden olduğu' sonucuna vardığını varsayalım. Ancak ters nedensellik perspektifinden bakıldığında, bireyin zaten klinik depresyonda olması onun sosyal çevrelerden uzaklaşmasına (sonucun neden olarak algılanmasına) yol açıyor olabilir.
Derin Analiz
Ters nedensellik, özellikle korelasyonel araştırmalarda ve epidemiyolojik çalışmalarda sıkça karşılaşılan metodolojik bir yanılgıdır. İki değişken arasındaki istatistiksel ilişki (korelasyon) bize yön hakkında doğrudan bilgi vermez. X değişkeninin Y'ye neden olduğu varsayılırken, aslında Y değişkeni X'in nedeni ya da tetikleyicisi olabilir. Bu durum, araştırmacıların ön kabullerini sorgulaması için kritik bir kontrol mekanizması sağlasa da, dikkate alınmadığında hatalı klinik çıkarsamalara ve yanlış politika kararlarına yol açabilir. Deneysel tasarımlar veya boylamsal (longitudinal) veriler olmaksızın yalnızca kesitsel (cross-sectional) korelasyonlara dayanarak nedensellik iddiasında bulunmak bu metodolojik tuzağa zemin hazırlar.
Etimoloji
Latince 'reversus' (dönmüş, geri dönmüş) ve 'causalitas' (nedensellik, sebep-sonuç ilişkisi kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.)
Karıştırmayın
Üçüncü değişken sorunu (confounding variable) ve sahte ilişki (spurious correlation). Üçüncü değişken analizde yer almayan dışsal bir faktörün her iki değişkeni de etkilemesini ifade ederken, ters nedensellik iki değişkenin kendi arasındaki yön yanlışlığını ifade eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Beta Düzeyi
Beta Düzeyi
Beta Level
Boş hipotezin yanlış olduğu gerçek durumunda, onu reddetmeme olasılığını, yani İkinci Tip (Type II) hata yapma olasılığını ifade eden istatistiksel parametredir.
İncele
Karışık Desen
Karışık Desen
Mixed Design
Hem denekler-arası (between-subjects) hem de denek-içi (within-subjects) faktörleri aynı deneysel çatı altında birleştiren araştırma deseni.
İncele
Faktör Skoru
Faktör Skoru
Factor Score
Doğrudan ölçülemeyen gizil bir değişkene (faktöre) ilişkin, bireylerin faktör analizi sonucunda elde edilen sayısal tahmin değeri.
İncele
Yöntembilim
Yöntembilim
Methodology
Belirli bir disiplin veya araştırmada kullanılan yöntemlerin, ilkelerin, kuralların ve akıl yürütme süreçlerinin incelenmesi ve sistematikleştirilmesidir.
İncele