Karışık Desen

Mixed Design

Tanım

Hem denekler-arası (between-subjects) hem de denek-içi (within-subjects) faktörleri aynı deneysel çatı altında birleştiren araştırma deseni.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir klinik psikolog, anksiyete tedavisinde iki farklı psikoterapi yönteminin (Bilişsel Davranışçı Terapi ve Kabul ve Kararlılık Terapisi) etkinliğini incelemek istemektedir. Araştırmacı, hastaları rastgele iki gruba ayırır (Denekler-arası faktör: Terapi Türü). Her iki gruptaki hastaların anksiyete seviyeleri tedavi öncesinde, tedavi bitiminde ve tedaviden 6 ay sonraki takip seansında olmak üzere üç kez ölçülür (Denekler-arası faktör: Zaman). Bu çalışma, hem hangi terapi yönteminin genel olarak daha üstün olduğunu hem de zaman içinde anksiyete skorlarının gruplara göre nasıl farklılık gösterdiğini (Terapi x Zaman etkileşimi) analiz etmek için tipik bir karışık desen uygulamasıdır.

Derin Analiz

Karışık desen (split-plot ANOVA olarak da bilinir), deneysel psikoloji ve istatistikte hem gruplar arası temel farkları hem de aynı bireylerin zaman içindeki veya farklı koşullar altındaki değişimlerini aynı anda test etmeye olanak tanıyan güçlü bir metodolojidir. En az bir bağımsız değişkenin denekler-arası (örneğin farklı terapi türleri), en az bir bağımsız değişkenin ise denek-içi (örneğin seans öncesi, seans sonu ve üç ay sonraki izlem ölçümleri) olarak tasarlandığı durumlarda kullanılır. Bu yaklaşım, hata varyansını düşürerek istatistiksel gücü (statistical power) artırırken, hem ana etkilerin (main effects) hem de ortak etkilerin (interaction effects) incelenmesine imkan tanır. Çoklu ölçüm yapmanın getirdiği öğrenme, yorulma veya taşıma etkileri (carryover effects) gibi denek-içi tehditlerin metodolojik olarak kontrol edilmesini gerektirir.

Etimoloji

Latince 'mixtus' (karıştırılmış, birleştirilmiş) ve Fransızca 'dessein' (taslak, plan, desen) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Sadece denekler-arası desenlerle (farklı grupların tek bir zaman noktasında karşılaştırılması) veya sadece denek-içi tekrarlı ölçüm desenleriyle (tek bir grubun farklı koşullardaki değişiminin incelenmesi) karıştırılır; karışık desen bu iki yaklaşımın hibrit birleşimidir.

Keşfetmeye Devam Edin

Denekler Arası Desen

Between-subjects Design

Her bir katılımcının yalnızca tek bir deneysel koşula veya gruba atandığı ve veri analizi için tek bir ölçüm skoru sağladığı araştırma deseni.

İncele

Varyans Analizi

Analysis Of Variance (ANOVA)

İki veya daha fazla bağımsız grubun bağımlı değişkene ait ortalama değerleri arasındaki istatistiksel olarak anlamlı farklılıkları test eden ve değişkenler arası ortak ile ana etkileri inceleyen parametrik bir yöntem.

İncele

Etkileşim Etkisi

İnteraction Effect

Faktöriyel bir tasarımdır; iki veya daha fazla bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerinde, bireysel etkilerinin toplamından bağımsız ve öte bir ortak etki yaratması durumudur.

İncele