Araştırma Deseni
Design
Tanım
Bir araştırmanın nasıl yürütüleceğini, verilerin hangi yöntemle toplanacağını ve değişkenlerin nasıl kontrol edileceğini belirleyen yapısal plandır.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni geliştirilen bir bilişsel davranışçı terapi protokolünün sosyal anksiyete üzerindeki etkisini inceleyen bir araştırmacı, katılımcıları rastgele yöntemle deney ve bekleme listesi kontrol grubuna ayırır. Terapi öncesinde, sonrasında ve üç ay sonra takip ölçümleri alarak ön test-son test kontrol gruplu longitudinal bir araştırma deseni uygular.
Derin Analiz
Metodolojik açıdan araştırma deseni, hipotezlerin test edilmesinde kullanılan stratejik iskelettir. İç ve dış geçerliliği maximize etmek amacıyla geliştirilen bu yapılar; deneysel, yarı deneysel, korelasyonel veya boylamsal olarak kategorize edilir. Deneysel desenlerde bağımsız değişkenin manipülasyonu ve rastgele atama (randomization) esasken, nedensellik çıkarımı yapmanın imkansız olduğu gözlemsel desenlerde ise değişkenler doğal halleriyle incelenir. İstatistiksel gücün (statistical power) ve hata varyansının kontrolü doğrudan doğruya seçilen desenin optimizasyonuna bağlıdır.
Etimoloji
Latince 'designare' (işaretlemek, tasarlamak, planlamak) fiilinden türetilmiş olup, 'de-' (uzaklaşma/tamamlama) ve 'signare' (işaret koymak, mühürlemek) köklerine dayanır.
Karıştırmayın
Yöntem (Method) ve prosedür kavramları sıklıkla desen ile karıştırılır. Prosedür veri toplama sürecinin adım adım uygulanışını gösterirken, desen bu sürecin mantıksal ve istatistiksel mimarisini temsil eder.