Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Korelasyonel Araştırma

Correlational Research

Tanım

Değişkenler arasındaki ilişkilerin, herhangi bir araştırmacı manipülasyonu veya ortam kontrolü olmaksızın, doğal halleriyle gözlemlendiği araştırma türü.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir psikoloğun, üniversite öğrencilerinin uyku süresi ile akademik başarı puanları arasındaki ilişkiyi incelemek istediğini varsayalım. Öğrencilerin uyku sürelerine müdahale etmeden (yani onları belirli saatlerde uyumaya zorlamadan), kendi doğal düzenlerinde kaç saat uyuduklarını kaydeder ve dönem sonu not ortalamalarıyla karşılaştırır.

Derin Analiz

Korelasyonel araştırma, değişkenler arasında nedensellik (causality) iddiasında bulunmaksızın birliktedir değişim derecesini ve yönünü (pozitif veya negatif) inceleyen nicel bir yöntemdir. Araştırmacı bağımsız değişkeni manipüle etmez; bunun yerine iki veya daha fazla değişken arasındaki istatistiksel ilişkiyi Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı (r) veya benzeri katsayılarla ortaya koyar. En büyük metodolojik dezavantajı 'üçüncü değişken sorunu'dur (third-variable problem). Bir ilişkinin tespit edilmesi, X'in Y'ye neden olduğunu kanıtlamaz; aradaki korelasyon gözlenmeyen gizli bir Z değişkeninden kaynaklanıyor olabilir. Buna rağmen, deneysel olarak manipüle edilmesi etik veya pratik olarak imkansız olan durumlarda (örneğin travmatik yaşantılar ve zeka puanı ilişkisi) ekolojik geçerliliği yüksek öncül veriler sunar.

Etimoloji

Latince 'correlatio' (karşılıklı ilişki; 'co-' [birlikte] + 'relatio' [ilişki, bağ]) ve Latince 're-searchier' (araştırmak, yeniden aramak) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Deneysel araştırma (experimental research) ile sıklıkla karıştırılır. Deneysel araştırmada araştırmacı bağımsız değişkeni aktif olarak manipüle eder ve nedensellik bağı kurabilir; korelasyonel araştırmada ise sadece gözlem esastır, manipülasyon ve nedensellik yoktur.