İkiştirilmiş Değişken
Dichotomized Variable
Tanım
Süreçlerin veya sürekli ölçümlerin (örneğin yaş veya gelir), analitik kolaylık veya eşik değerler nedeniyle yapay olarak iki kategoriye (örneğin genç/yaşlı, düşük/yüksek) indirgendiği veri türüdür.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir klinik psikoloji araştırmasında katılımcıların depresyon ölçeği puanları (0-60 arası sürekli puanlar) yerine, medyan değer baz alınarak katılımcıların 'depresif' ve 'depresif değil' şeklinde iki gruba ayrılması bir dikotomize değişken üretme işlemidir.
Derin Analiz
İstatiksel ve psikometrik analizlerde, sürekli verilerin iki kutuplu kategorilere dönüştürülmesi yaygın ancak istatistiksel gücü (statistical power) düşüren bir işlemdir. Sürekli bir değişkenin dikotomize edilmesi, bireyler arası varyansın büyük kısmının kaybolmasına, etki büyüklüklerinin (effect size) yapay olarak değişmesine ve tip II hata oranının artmasına yol açabilir. Özellikle uç değerlerin (truncated data) varlığında veya doğrusal olmayan ilişkileri basitleştirmek amacıyla tercih edilse de, modern metodoloji literatüründe (örneğin Cohen, 1983) bilgi kaybına neden olduğu için şiddetle sakınılması gereken bir veri manipülasyonu olarak değerlendirilir.
Etimoloji
Yunanca 'dicha' (ikiye bölünmüş) + 'temnein' (kesmek) kelimelerinin birleşiminden türetilen 'dichotomia' kökünden ve istatistik terminolojisindeki 'variable' (değişken) kavramından türetilmiştir.
Karıştırmayın
Doğal olarak iki kategorili olan (örneğin cinsiyet, sağ/sol el kullanımı gibi) 'true dichotomy' (gerçek dikotomi) kavramı ile sıklıkla karıştırılır; dikotomize değişken ise özünde sürekli olan bir veri setinin sonradan ikiye bölünmesiyle elde edilir.
Keşfetmeye Devam Edin
Sürekli Değişken
Continuous Variable
Teorik olarak belirli bir aralıkta sonsuz sayıda olası değer alabilen sayısal bir değişkendir.
Tip II Hata
Beta Error
Sıfır hipotezinin (H0) aslında yanlış olmasına rağmen reddedilememesi durumu, yani gerçek bir etkiyi veya farkı istatistiksel olarak tespit edememe olasılığı.