Hedef Popülasyon
Target Population
Tanım
Bir araştırmanın bulgularının genellenmesi hedeflenen ve üzerinde çalışılması amaçlanan tüm bireyler ya da gözlem birimleri evreni.
Örnek Vaka / Uygulama
Yetişkinlerdeki yaygın anksiyete bozukluğu tedavisinde yeni bir bilişsel terapi yöntemini test etmek isteyen bir klinik psikolog, araştırmanın hedef popülasyonunu 'Türkiye'deki 18-65 yaş arası tanı almış tüm yaygın anksiyete bozukluğu hastaları' olarak belirler. Ancak bu kitlenin tamamına ulaşamayacağı için, belirli bir şehirdeki üç eğitim ve araştırma hastanesine başvuran hastalardan oluşan erişilebilir bir örneklem üzerinden çalışmasını yürütür.
Derin Analiz
Araştırma metodolojisi ve istatistiksel çıkarım teorisinde hedef popülasyon, örneklem seçiminin ve dış geçerliliğin (external validity) temel dayanağıdır. Teorik olarak araştırmacının hakkında bilgi sahibi olmak istediği evreni temsil eder; ancak pratik kısıtlamalar, maliyet ve erişilebilirlik sorunları nedeniyle doğrudan ulaşılamaz. Bu durum, hedef popülasyondan örneklem çekilirken erişilebilir popülasyon (sampling frame) kavramının devreye girmesini zorunlu kılar. İstatistiksel analizlerde yapılan hipotez testleri ve güven aralığı hesaplamaları, örneklem verilerinden hareketle bu evrenin parametrelerini tahmin etmeyi amaçlar. Örnekleme hatası ve yanlılık, hedef popülasyon ile ulaşılan örneklem arasındaki metodolojik uçurumun büyüklüğüyle doğrudan korelasyon gösterir.
Etimoloji
Latince 'populus' (halk, topluluk) sözcüğünden türetilen 'populatio' köküne dayanır; 'hedef' sözcüğü ise Eski Türkçe 'tegi-' (ulaşmak, varmak) fiilinden evrilmiştir.
Karıştırmayın
Örneklem (sample) ve erişilebilir popülasyon (sampling frame) ile sıkça karıştırılır. Örneklem, hedef popülasyondan istatistiksel yöntemlerle seçilen alt kümedir; erişilebilir popülasyon ise araştırmacının pratik olarak ulaşabileceği evren sınırlarını ifade eder.