Aracı Değişken / Arabulucu

Mediator

Tanım

Bir uyaran ile tepki arasında, iki değişken arasındaki ilişkide ya da taraflar arasındaki iletişimde köprü kuran süreç, mekanizma veya kişi.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir araştırmacı, düzenli egzersiz yapmanın (bağımsız değişken) akademik başarıyı (bağımlı değişken) nasıl artırdığını incelerken 'stres seviyesi'ni aracı değişken olarak modele dâhil eder. Egzersiz, stres seviyesini düşürür (ara süreç) ve bu durum dolaylı olarak akademik başarıyı artırır.

Derin Analiz

Terim, çok disiplinli bağlamda hem istatistiksel/metodolojik bir işlevi hem de bilişsel ve sosyal süreçleri tanımlar. İstatistiksel analizlerde, bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerindeki etkisinin hangi mekanizma veya değişken (aracı değişken) aracılığıyla gerçekleştiğini inceler. Örneğin, eğitim düzeyi (bağımsız) ile gelir (bağımlı) arasındaki ilişkide mesleki yetkinlik bir aracı değişkendir. Nörobiyolojik ve bilişsel düzeyde ise, bir uyarıcı ile nöral yanıt arasındaki gizil (unseen) sinaptik veya bilişsel ara süreçleri ifade eder. Klinik ve hukuk bağlamında ise çatışan tarafların uzlaşmasını sağlayan tarafsız profesyoneli tanımlar.

Etimoloji

Latince 'medius' (orta, ortada bulunan) sözcüğünden türetilen 'mediare' fiiline dayanır; araya girmek veya uzlaştırmak anlamı taşır.

Karıştırmayın

Düzenleyici (Moderator) değişken ile sıklıkla karıştırılır. Düzenleyici değişken ilişkinin yönünü veya gücünü değiştirirken (örneğin cinsiyete göre ilişkinin değişmesi), aracı değişken (mediator) nedensellik zincirindeki mekanizmayı veya 'nasıl' sorusunu açıklar.

Keşfetmeye Devam Edin

Bağımlı Değişken

Dependent Variable (DV)

Deneysel çalışmalarda bağımsız değişkendeki değişimin ardından gözlemlenen, korelasyonel araştırmalarda ise yordanması veya açıklanması hedeflenen sonuç ölçümüdür.

İncele

Bağımsız Değişken

İndependent Variable (IV)

Bir deneyde, bağımlı değişken üzerindeki etkisini veya neden olduğu değişimi gözlemlemek amacıyla araştırmacı tarafından bizzat manipüle edilen ya da öncelikli olarak ölçülen temel faktördür.

İncele

Nedensellik

Causality

Her olayın kendinden önceki olaylar zincirinin bir sonucu olduğu ve öncül koşulların belirli neticeler doğurduğu temel felsefi ve bilimsel sayıltı.

İncele