Birinci Dereceden Etkileşim
First-order İnteraction
Tanım
Bir bağımlı değişken üzerindeki etkinin, iki bağımsız değişkenin ortak kombinasyonuna göre değiştiği istatistiksel durum.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir eğitim psikolojisi çalışmasında, cinsiyet ve öğretim yönteminin öğrenci başarısı üzerindeki ortak etkisi incelenmektedir. Erkek öğrenciler öğretim stilinden bağımsız olarak orta-yüksek başarı gösterirken, kız öğrenciler uygulamalı yöntemde çok yüksek, düz anlatım yönteminde ise düşük başarı sergiliyorsa, bu durum cinsiyet ve öğretim yöntemi arasında güçlü bir birinci dereceden etkileşim olduğunu gösterir.
Derin Analiz
Varyans analizi (ANOVA) ve regresyon modellerinde, iki bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerindeki ortak etkisinin, bu değişkenlerin ayrı ayrı ana etkilerinin basit bir toplamından farklı olduğu senaryoları inceler. Matematiksel olarak, ana etkilerin ötesinde, değişkenler arası sinerjinin veya moderasyonun varlığını kanıtlar. Eğer birinci derece etkileşim anlamlı çıkarsa, bağımsız değişkenlerden birinin diğeri hesaba katılamadan yorumlanması istatistiksel olarak yanıltıcıdır.
Etimoloji
Latince 'primus' (ilk) ve 'ordo' (sıra/düzen) kelimelerinden türetilen 'first-order' ile Orta Fransızca kökenli 'interactio' (karşılıklı eylem) kavramlarının birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Ana etki (Main effect) ile karıştırılır; ana etki tek bir bağımsız değişkenin diğerleri kontrol edilirken bağımlı değişken üzerindeki ortalama etkisiyken, etkileşim bu etkinin başka bir değişkene göre yön değiştirmesidir.