İlk Veri Analizi
IDA
Tanım
Veri toplama sürecinin tamamlanmasından sonra ancak ana istatistiksel modelleme veya hipotez testlerine geçilmeden evvel gerçekleştirilen ön inceleme evresi.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir klinik psikoloji araştırmacısı, depresyon ölçeklerinden elde ettiği 500 kişilik veri setini ana hipotez testine sokmadan önce İlk Veri Analizi yapar. Bu süreçte, veri setinde eksik bırakılan maddeleri (missing data) inceler, ters kodlanması gereken soruların doğru kodlanıp kodlanmadığını kontrol eder ve uç değerleri (outliers) tespit ederek istatistiksel analizlerin doğruluk oranını güvence altına alır.
Derin Analiz
İlk Veri Analizi (IDA), nicel ve nitel araştırmalarda veri kalitesinin denetlenmesi, dağılım özelliklerinin tespiti ve veri setindeki potansiyel anomalilerin (kayıp veriler, uç değerler, kodlama hataları) belirlenmesi için hayati bir metodolojik adımdır. İstatistiksel varsayımların (normallik, homoskedastisite vb.) karşılanıp karşılanmadığını görmek amacıyla veri setinin grafiksel ve betimsel yöntemlerle taranmasını kapsar. Bu aşama atlandığında, sonraki karmaşık analizlerin güvenilirliği ve geçerliliği ciddi biçimde zedelenir; çünkü kirli veya varsayımları ihlal eden veriler üzerine inşa edilen modeller yanıltıcı sonuçlar doğurur.
Etimoloji
Karıştırmayın
Keşifsel Veri Analizi (Exploratory Data Analysis - EDA) ile sıklıkla karıştırılır. EDA, verideki gizli yapıları ve yeni hipotezleri keşfetmeyi amaçlarken; IDA, veri toplama ile ana analiz arasında bir kalite kontrol ve doğrulama duvarı görevi görür.