Öncül Değişken
Antecedent Variable
Tanım
Bir tepki veya sonuç değişkeninden zamansal ya da nedensel olarak önce gelen herhangi bir değişken.
Örnek Vaka / Uygulama
Çocukluk çağı travmalarının yetişkinlikteki depresyon düzeyine etkisini inceleyen bir yapısal eşitlik modellemesinde, 'çocukluk çağı travması' analizin başlangıç noktasını oluşturduğu için bir öncül değişkendir.
Derin Analiz
Metodoloji ve istatistiksel modellemede öncül değişken, nedensellik zincirinin başlangıcını oluşturan veya regresyon modellerinde bağımsız değişken rolü üstlenen faktördür. Yol analizlerinde (path analysis), doğrudan ya da dolaylı yollarla sonraki değişkenler üzerinde etki kuran yapısal bir temel teşkil eder. Değişkenler arası zamansal öncelik ilişkisinin kurulması, nedensellik çıkarsamalarının (causal inference) geçerliliği açısından kritik bir öneme sahiptir; çünkü bir etkinin varlığından söz edebilmek için nedenin sonuçtan önce gerçekleştiği ampirik olarak gösterilmelidir.
Etimoloji
Latince 'antecedere' (önceden gelmek; 'ante-' [önce] + 'cedere' [gitmek]) fiilinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Ardıl değişken (consequent variable) ile karıştırılır; ardıl değişken, öncül değişkenin tetiklediği veya etki ettiği sonuç durumudur.