Ardıl
Consequent
Tanım
Öncül bir koşulun gerçekleşmesini takiben ortaya çıkan olay, durum veya mantıksal önermenin ikinci bileşeni.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir güvercinin ekrana gaga vurması (davranış) sonucunda yiyecek alması (ardıl) senaryosunda, yiyeceğin sunulması edimsel süreçteki ardıldır. Mantıksal önermede ise 'Eğer havada yağmur bulutları varsa (öncül), o halde yerler ıslaktır (ardıl)' ifadesindeki 'yerler ıslaktır' kısmı ardıldır.
Derin Analiz
Mantık, davranış bilimi ve bilişsel psikolojide ardıl kavramı iki temel düzlemde incelenir: Koşullu önermelerde 'eğer... o halde' (if... then) yapısının ikinci kısmını oluşturan mantıksal sonuç (Q bileşeni) ve edimsel koşullamada (operant conditioning) bir davranışın hemen ardından gelen uyarıcı çevresel değişim. Edimsel süreçlerde ardıllar, davranışın gelecekteki olasılığını belirleyen pekiştireç veya cezalandırıcı işlevi görerek organizmanın olasılıksal öğrenme mekanizmalarını şekillendirir. Bilişsel düzeyde ise bireyin nedensellik atıflarında ve tümevarımsal mantık yürütmelerinde beklenti yönetiminin temelini oluşturur.
Etimoloji
Latince 'consequens' (birlikte gitmek, takip etmek) fiil orta ortasından; 'com-' (birlikte) + 'sequi' (takip etmek) köklerinden evrilmiştir.
Karıştırmayın
Öncül (antecedent) ile karıştırılır; öncül koşulun başlangıç tetikleyicisiyken, ardıl bu tetiklemeyi takip eden sonuçtur.