Katılımcı Değişkeni
Subject Variable
Tanım
Araştırmaya katılan bireylerin manipüle edilemeyen, doğuştan gelen veya halihazırda sahip oldukları kalıcı ya da geçici özelliklerinin araştırma sonuçlarını etkileyebilecek nitelikte olması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Majör Depresif Bozukluk üzerine yürütülen bir bilişsel terapi etkinliği çalışmasında, katılımcıların 'kronik stres geçmişi' (katılımcı değişkeni) doğrudan manipüle edilemez; ancak tedavi başarısını (bağımlı değişken) doğrudan etkileyebileceği için analiz sürecinde kontrol edilmesi şarttır.
Derin Analiz
Metodolojik açıdan subject variable, deneysel kontrolün sınırlarını belirleyen kritik bir parametredir. Araştırmacı tarafından doğrudan manipüle edilemez (örn. yaş, cinsiyet, zeka düzeyi, genetik yatkınlıklar); dolayısıyla klasik anlamda bir bağımsız değişken niteliği taşımaz ancak bağımlı değişken üzerinde örtücü ya da karıştırıcı (confounding) etki yaratabilir. Bu tür değişkenlerin etkisini izole etmek veya hesaba katmak için kovaryans analizi (ANCOVA) gibi gelişmiş istatistiksel yöntemler ya da eşleştirme teknikleri kullanılır. Yarı-deneysel ve ilintisel araştırmaların temel omurgasını oluşturur.
Etimoloji
Latince 'subjectus' (tabi olan, atanan, üzerinde çalışılan birey) ve Latince 'variare' (değişmek, çeşitlenmek) fiilinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Bağımsız değişken (independent variable) ile sıklıkla karıştırılır; bağımsız değişken araştırmacı tarafından, katılımcı değişkeni ise doğası gereği dışarıdan müdahale olmaksızın mevcuttur.
Keşfetmeye Devam Edin
Bağımsız Değişken
Bağımsız Değişken
İndependent Variable (IV)
Bir deneyde, bağımlı değişken üzerindeki etkisini veya neden olduğu değişimi gözlemlemek amacıyla araştırmacı tarafından bizzat manipüle edilen ya da öncelikli olarak ölçülen temel faktördür.
İncele
Karıştırıcı Değişken
Karıştırıcı Değişken
Nuisance Variable
Bağımsız değişkenin koşulları arasında sistematik olarak farklılık göstermeyen ancak deneysel hatayı ve varyansı artıran dışsal değişken türüdür.
İncele
Yarı-deneysel Araştırma
Yarı-deneysel Araştırma
Quasi-experimental Research
Araştırmacının katılımcıları koşullara seçkisiz (randomize) olarak atayamadığı ve bağımsız değişken üzerinde tam kontrol sağlayamadığı araştırma türü.
İncele