Rastgele Etki
Random Effect
Tanım
Deneysel tasarımda, seviyeleri daha büyük bir popülasyondan rastgele örneklenen ve sonuçların incelenen örneklemin ötesine genellenmesine olanak tanımayan bağımsız değişken etkisidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Eğitim psikolojisi alanında çalışan bir araştırmacı, yeni bir okuma programının etkililiğini test etmek istemektedir. Tüm okulları incelemek imkansız olduğundan, ülke genelindeki binlerce okul arasından rastgele 20 okul seçer ve bu okullardaki sınıfları araştırmaya dâhil eder. Buradaki 'okul' değişkeni, çok daha büyük bir okul popülasyonundan rastgele çekildiği için modelde bir rastgele etki olarak tanımlanır ve analiz sonuçları tüm ülkeye genellenebilir.
Derin Analiz
Rastgele etki, özellikle çok düzeyli modellerde (multilevel modeling) ve karmaşık varyans analizi (ANOVA) tasarımlarında, gözlemlenen verilerdeki hiyerarşik veya kümelenmiş yapıyı hesaba katmak için kullanılan istatistiksel bir parametredir. Sabit etkilerin (fixed effects) aksine, rastgele etkiler belirli bir evrendeki tüm olası düzeyleri tüketmez; bunun yerine, potansiyel olarak sonsuz veya çok daha geniş bir popülasyondan çekilmiş rastgele bir alt kümeyi temsil eder. Örneğin, katılımcıların veya okulların bir çalışmaya rastgele seçilmiş birer birim olarak dahil edilmesi, bireyler arası varyansın hata teriminden ayrıştırılmasını sağlar. Bu mekanizma, istatistiksel modellerin tip I hata oranını kontrol etmesine ve bulguların örneklem uzayının ötesindeki evrene genellenebilirliğini artırmasına imkan tanır.
Etimoloji
İngilizce 'random' (rastgele, tesadüfi, Orta İngilizce 'random' [hızlı/öfkeli koşu, atılganlık] kökünden) ve Latince 'effectus' (icra, sonuç, meydana getirme) kelimelerinin birleşiminden oluşan istatistiksel bir terimdir.
Karıştırmayın
Sabit etki (fixed effect) ile sıklıkla karıştırılır. Sabit etki, araştırmacının özellikle incelemek ve sonuçlarını sadece o spesifik düzeylerle sınırlandırmak istediği değişkenler (örneğin sadece kadın ve erkek cinsiyeti) için geçerliyken; rastgele etki, incelenen düzeylerin daha büyük bir popülasyonun rastgele temsilcileri olduğu durumlarda kullanılır.
Keşfetmeye Devam Edin
Nitel
Nitel
Qualitative
Sayısal ölçümler veya matematiksel veriler yerine, tanımlayıcı verilere ve gözlemlere dayanan bir değişken, çalışma veya analiz türü.
İncele
Nomotetik
Nomotetik
Nomothetic
Bireysel vakaların benzersizliğini incelemek yerine, popülasyonlar genelinde geçerli olan evrensel yasaları, kuralları ve genellemeleri formüle etmeyi amaçlayan yaklaşım.
İncele
Studentizasyon
Studentizasyon
Studentization
Olası değerler dağılımı bilinmeyen bir parametreye dayanan bir istatistiği, örneklem verilerinden türetilebilen niceliklere dayanan bir forma dönüştüren prosedür.
İncele
Denklik Testi
Denklik Testi
Equivalency Test
Bireylerin belirli bir eğitim müfredatını tamamlayıp tamamlamadığına bakılmaksızın mevcut akademik bilgi ve beceri seviyelerini değerlendiren standartlaştırılmış ölçme aracı.
İncele