Olasılık Grafiği
Probability Plot
Tanım
İki farklı veri kümesinin veya bir veri kümesi ile teorik bir olasılık dağılımının değerlerini karşılaştırarak uyumu grafiksel olarak incelemeye yarayan istatistiksel araç.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir klinik psikoloji araştırmacısı, yeni geliştirilen bir ölçekten elde edilen anksiyete puanlarının normal dağılım varsayımını sağlayıp sağlamadığını test etmek istemektedir. Ham verileri teorik normal dağılım ile karşılaştıran bir Q-Q grafiği oluşturur. Grafikteki veri noktalarının merkezde doğruyu takip ettiğini, ancak üst uçta sapmalar gösterdiğini gözlemleyerek verinin sağa çarpık olduğunu saptar.
Derin Analiz
Olasılık grafikleri, nicel veri setlerinin belirli bir teorik dağılıma (özellikle normal dağılıma) uyum derecesini değerlendirmek amacıyla istatistikte ve ampirik araştırmalarda kritik bir rol oynar. P-P (olasılık-olasılık) veya Q-Q (nicelem-nicelem) grafikleri biçiminde karşımıza çıkan bu görselleştirme yöntemi, verilerin kümülatif olasılıklarını teorik beklentilerle eşleştirir. Noktaların 45 derece eğimli referans doğrusu etrafında doğrusal bir örüntü oluşturması, verinin ilgili teorik dağılımdan geldiği varsayımını güçlendirir. Sapmalar ise basıklık, çarpıklık veya uç değer (outlier) gibi dağılım anomalilerinin anında tespit edilmesini sağlar.
Etimoloji
Karıştırmayın
Histogram ve saçılma grafiği (scatter plot) ile sıkça karıştırılır. Histogram verinin frekans dağılımını gruplayarak gösterirken, olasılık grafiği doğrudan teorik bir dağılımla birebir kantitatif karşılaştırma yapar.
Keşfetmeye Devam Edin
Normal Dağılım
Normal Dağılım
Normal Distribution
Verilerin merkezi bir etrafta simetrik olarak yığıldığı, çan eğrisi formunu alan teorik sürekli olasılık dağılımı.
İncele