Eşlenmiş Kontrol Grubu
Yoked-control Group
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Stresin öğrenme üzerindeki etkilerini inceleyen bir laboratuvar deneyinde, deney grubundaki farelere kaçamayacakları rastgele elektrik şokları verilir. Eşlenmiş kontrol grubundaki fareler ise tam olarak aynı şokları, aynı süre ve şiddette alır; tek fark, bu şokların deney grubundaki farenin davranışına bağlı olarak tetiklenmesidir. Böylece her iki grubun fiziksel olarak maruz kaldığı stresör miktarı eşitlenirken, kontrolün (kaçabilme imkanının) psikolojik etkisi izole edilir.
Derin Analiz
Deneysel araştırmalarda, tedavinin veya spesifik uyarıcının etkisini izole edebilmek için karıştırıcı değişkenlerin kontrol altına alınması kritik önem taşır. Eşlenmiş kontrol grubu (yoked-control), özellikle operant koşullama ve stres çalışmalarında, kontrol grubunun deney grubundan farklı bir zamansal veya çevresel örüntüye maruz kalmasını engellemek için kullanılır. Örneğin, bir deney grubundaki hayvan ödül almak için kaldıraca basarken pekiştireç alıyorsa, eşlenmiş kontrol grubundaki hayvan bağımsız olarak aynı zaman diliminde aynı ödülü alır ancak bu ödül kendi davranışının bir sonucu (kontenjanı) değildir. Bu sayede sadece davranış-sonuç bağının (kontenjanın) etkisi ölçülür ve kontrol grubunun deney grubuyla birebir aynı dışsal deneyimi yaşaması sağlanarak metodolojik geçerlilik artırılır.
Etimoloji
İngilizce 'yoke' (boyunduruk, eşleştirme) kökünden türetilmiştir; iki deneyi birbirine 'boyundurukla bağlama' metaforuna dayanır.
Karıştırmayın
Standart kontrol grubu ve eşleştirilmiş örneklem tasarımı (matched-pairs design). Standart kontrol grubunda katılımcılar bağımsız bir deneyime maruz kalmazken, eşlenmiş kontrol grubunda deney grubunun zamanlaması ve çevresel girdileri pasif olarak taklit edilir.
Keşfetmeye Devam Edin
Deneysel Desen
Deneysel Desen
Experimental Design
Bilimsel bir araştırmada geçerli nedensellik sonuçlarına ulaşmak amacıyla katılımcı seçimi, değişken manipülasyonu ve dışsal etkilerin minimize edilmesini sistematik olarak planlayan metodolojik çerçevedir.
İncele
Karıştırıcı Değişken
Karıştırıcı Değişken
Nuisance Variable
Bağımsız değişkenin koşulları arasında sistematik olarak farklılık göstermeyen ancak deneysel hatayı ve varyansı artıran dışsal değişken türüdür.
İncele