Ayırt Etme İndeksi
Discrimination İndex
Tanım
Bir test maddesinin veya sorunun, ölçülen özellik bakımından yüksek ve düşük performans gösteren bireyleri ne kadar başarılı bir şekilde ayırt edebildiğini gösteren psikometrik istatistiksel katsayıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
100 kişilik bir psikoloji final sınavında, öğrencilerin toplam puanları sıralanır. En yüksek puanı alan 27 öğrenci (üst grup) ve en düşük puanı alan 27 öğrenci (alt grup) seçilir. Sınavın 14. sorusunu üst gruptan 22 kişi, alt gruptan ise 8 kişi doğru yapmıştır. Bu sorunun ayırt etme indeksi (22/27) - (8/27) = 0.81 - 0.30 = 0.51 olarak hesaplanır. Bu sonuç, 14. sorunun öğrencilerin bilişsel yeterliliklerini ayırt etmede oldukça güçlü ve geçerli bir madde olduğunu kanıtlar.
Derin Analiz
Psikometri ve test geliştirme süreçlerinde, klasik test kuramının (KTK) en kritik parametrelerinden biridir. Madde ayırt etme gücü indeksi genellikle (D) sembolü ile gösterilir ve alt ve üst grupların (genellikle test toplam puanına göre en üst %27 ve en alt %27'lik dilimler) ilgili maddeden doğru cevap alma oranları arasındaki fark olarak hesaplanır. Katsayının +1.00 ile -1.00 arasında değişmesi beklenir. Pozitif ve yüksek bir değer (genellikle .30 ve üzeri), maddenin üst düzey beceriye sahip bireyler ile düşük düzeydeki bireyleri nitelikli bir şekilde ayrıştırdığını gösterir. Negatif değerler ise testin veya sorunun yapısında temel bir geçerlilik sorunu olduğuna, hatta yüksek performanslı bireylerin soruyu yanlış yaparken düşük performanslıların doğru yaptığını ve bu nedenle maddenin derhal revize edilmesi ya da havuzdan çıkarılması gerektiğini işaret eder.
Etimoloji
Latince 'discriminare' (ayırt etmek, seçmek, bölmek) fiilinden türetilmiş 'discrimination' ile Latince 'indicare' (göstermek, işaret etmek) kökünden gelen 'index' kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Madde güçlüğü (difficulty index) ile sıkça karıştırılır. Madde güçlüğü, tüm grubun o soruyu doğru yanıtlanma oranını ölçerken; ayırt etme indeksi, başarılı ve başarısız öğrencilerin o sorudaki performans farkını inceler.