Tercihsel Etki
Preferential Effect
Tanım
Parapsikoloji deneylerinde, katılımcıların aynı anomal yeteneği ölçmeyi amaçlayan farklı hedef setleri veya test koşulları arasında, belirli bir gruba karşı istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek doğruluk veya isabet sergilemesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir ESP (duyu dışı algı) deneyinde, katılımcılara yüksek değerli zar yüzleri (beş ve altı) ile düşük değerli zar yüzleri (bir ve iki) tahmin ettirilir. Deneyin genel başarısızlığına rağmen, katılımcıların sürekli olarak yüksek değerli zar yüzlerini tahmin etmede şans faktörünün ötesinde bir başarı göstermesi tercihsel etki olarak kaydedilir.
Derin Analiz
Deneysel parapsikoloji literatüründe ve metodolojik eleştirilerde 'preferential effect', katılımcıların performansındaki dalgalanmaların homojen olmadığını gösteren kritik bir gözlemdir. Örneğin, bir katılımcı Zener kartı testlerinde yıldız sembollerini tanımada haç sembollerine kıyasla çok daha yüksek isabet oranı yakalayabilir; oysa her iki sembol grubu da aynı varsayımsal duyu dışı algı (ESP) mekanizmasını test etmektedir. Bilişsel bilimler ve istatistiksel psikoloji açısından bu durum, katılımcının belirli uyarıcılara karşı gösterdiği örtük önyargıların, dikkat kapasitesinin dağılımının veya uyarıcıların duygusal/bilişsel valansının deneysel çıktıları nasıl manipüle edebileceğinin göstergesidir. Metodolojik olarak, bu etki kontrol edilmediğinde sahte pozitif bulgulara veya deneysel artefaktlara yol açabilir.
Etimoloji
Latince 'praeferre' (önde tutmak, yeğlemek) fiilinden türetilen 'preferential' (tercihsel) sıfatı ile Latince 'effectus' (sonuç, meydana getirme) kelimesinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Değer kaybı etkisi (decline effect) ile karıştırılır; ancak değer kaybı deneyi boyunca performansın zamanla düşmesini ifade ederken, tercihsel etki eş zamanlı test koşulları veya hedef türleri arasındaki performans tutarsızlığını ifade eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Rastgele Gözlem
Rastgele Gözlem
Random Observation
Şansa dayalı süreçlerden kaynaklanan, kontrol altında tutulmayan ve organize bir gözlem planı veya modelinin parçası olmayan her türlü veri toplama eylemi.
İncele
İstatistiksel Sonuç Geçerliği
İstatistiksel Sonuç Geçerliği
Statistical Conclusion Validity
Verilerin istatistiksel analizlerinden çıkarılan sonuçların ne ölçüde doğru ve uygun olduğunu gösteren geçerlik türüdür.
İncele
Fraktil
Fraktil
Fractile
Olasılık dağılımını eşit büyüklükteki olasılık aralıklarına bölen kesişim noktalarını veya değerleri tanımlayan istatistiksel bir terimdir.
İncele
Gompertz Eğrisi
Gompertz Eğrisi
Gompertz Curve
Başlangıç ve son aşamalarında yavaşlayan, orta kısmında ise dik bir ivmeyle hızlanan ve asimetrik eğimli bir 'S' harfini anımsatan büyüme veya dağılım fonksiyonu.
İncele