Q Metodolojisi
Q Methodology
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni bir psikoterapi yaklaşımının etkinliğini araştıran bir klinik psikolog, hastaların iyileşme sürecine dair öznel algılarını incelemek istemektedir. Hastalara terapötik süreci tanımlayan 60 farklı ifadenin yer aldığı kartlar verilir. Hastalar bu kartları kendi deneyimlerine göre -4 ile +4 arasında değişen bir piramit şablona yerleştirir. Yapılan Q faktör analizi sonucunda, hastaların terapiden beklentilerinin üç ana grupta toplandığı görülür: İlk grup 'ilişkisel bağımsızlığı' öncelerken, ikinci grup 'semptom azaltmayı', üçüncü grup ise 'içgörü kazanmayı' temel başarı kriteri olarak belirlemiştir. Bu bulgu, tek tip bir tedavi memnuniyeti yerine farklı hasta arketipleri olduğunu gösterir.
Derin Analiz
Q metodolojisi, geleneksel R metodolojisinden kökten ayrılır; R metodolojisinde değişkenler (testler veya özellikler) örneklem üzerinde korelasyona tabi tutulurken, Q metodolojisinde bireylerin kendileri (veya bireylerin oluşturduğu bakış açısı profilleri) değişken olarak ele alınır ve aralarındaki korelasyon incelenir. William Stephenson tarafından 1935 yılında temelleri atılan bu yaklaşım, 'Q-sort' adı verilen kart sıralama tekniğini kullanır. Katılımcılara üzerinde belirli yargı cümleleri bulunan kartlar verilir ve bu kartları 'en çok katıldığım' ile 'en az katıldığım' arasında değişen zorunlu bir dağılım şablonuna göre sınıflandırmaları istenir. Elde edilen veriler ters faktör analizine (Q-tekniği faktör analizi) tabi tutularak, popülasyon içindeki ortak düşünce kümeleri veya arketipsel bakış açısı kalibrajları istatistiksel olarak ortaya çıkarılır. Psikometri, siyaset bilimi ve klinik psikolojide öznel deneyimin matematiksel modellenmesinde kritik bir araçtır.
Etimoloji
İngilizce 'Q' harfi (William Stephenson tarafından geliştirilen faktör analizi matrisinde R metodolojisinden ayırt etmek için kullanılan simge) ve Yunanca 'methodos' [yol/yöntem] ile 'logia' [bilim/çalışma] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
R metodolojisi ve standart anket araştırmaları; R metodolojisi değişkenler arasındaki ilişkileri kişilerden oluşan bir örneklem üzerinde incelerken, Q metodolojisi kişilerin (veya bakış açılarının) kendilerini bir dizi ifade üzerinde nasıl konumlandırdığını inceler.
Keşfetmeye Devam Edin
Faktör Analizi
Faktör Analizi
Factor Analysis
Gözlenen çok sayıda birbiriyle ilişkili değişkeni, aralarındaki ortak varyansı temel alarak daha az sayıda gizli ve soyut değişkene (faktöre) indirgeyen çok değişkenli bir istatistiksel yöntem.
İncele