Kategorik Ölçek
Categorical Scale
Tanım
Öğeleri karşılıklı olarak birbirini dışlayan kategorilere ayıran ve sayılardan yararlanan bir veri sınıflandırma dizisidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikiyatri kliniğinde yürütülen araştırmada hastaların medeni durumunu kaydetmek için '1 = Bekar, 2 = Evli, 3 = Boşanmış' kodlamasının yapılması kategorik ölçek kullanımına somut bir örnektir;buradaki rakamlar bir üstünlük veya miktar belirtmez, yalnızca sınıflandırma aracıdır.
Derin Analiz
Psikometri ve istatistik bağlamında kategorik ölçek, verilerin sayısal değerlerle etiketlendiği ancak bu sayıların matematiksel veya aritmetik bir büyüklük ifade etmediği, yalnızca niteliksel farklılıkları gösterdiği bir ölçüm düzeyidir. Bu ölçek türü iki alt kategoriye ayrılır: Sayısal sıralamanın hiyerarşik bir anlam taşımadığı nominal ölçekler ve kategoriler arasında mantıksal bir derecelendirmenin bulunduğu ordinal ölçekler. Psikolojik test geliştirme süreçlerinde demografik verilerin toplanmasında ya da tanısal kategorizasyonlarda temel veri yapısını oluşturur.
Etimoloji
Fransızca 'catégorie' (sınıf, grup) ve Latince 'scala' (merdiven, basamak) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Sürekli ölçekler (continuous scales) ve aralıklı/oranlı ölçekler (interval/ratio scales) ile karıştırılır;ancak kategorik ölçekler aritmetik işlemlere izin vermeyen kesikli ve nitel veriler üretir.