Türetme Örneklemi
Derivation Sample
Tanım
Çok değişkenli istatistiksel modellerin, kestirim denklemlerinin veya psikometrik test normlarının ilk kez geliştirildiği ve parametrelerin tahmin edildiği ana veri kümesidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni bir depresyon tarama ölçeği geliştiren bir araştırmacı, 1000 kişilik toplam verisetini ikiye böler. İlk 600 kişiden oluşan türetme örneklemi üzerinde açımlayıcı faktör analizi yaparak ölçeğin faktör yapısını ve madde ağırlıklarını belirler.
Derin Analiz
Psikometri ve nicel araştırma yöntemlerinde türetme örneklemi, bir modelin veya ölçeğin temellerinin atıldığı birincil havuzdur. Regresyon analizi, faktör analizi veya makine öğrenmesi algoritmaları bu örneklem üzerinde çalıştırılarak modelin katsayıları optimize edilir. Ancak, bu aşamada elde edilen model uyum iyiliği istatistikleri (örneğin $R^2$) aşırı uyum (overfitting) riski taşıdığı için yanıltıcı derecede iyimser olabilir. Bu nedenle bilimsel geçerlilik, modelin asla türetme aşamasında kullanılmamış bağımsız bir 'doğrulama örneklemi' (validation sample) üzerinde test edilmesini zorunlu kılar.
Etimoloji
İngilizce 'derive' (Latince 'derivare': bir sudan ark açmak, türetmek, kaynaktan getirmek) ve 'sample' (Eski Fransızca 'essampler': numune almak, örneklemek) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Doğrulama örneklemi (validation sample) veya çapraz geçerlilik (cross-validation) ile sıklıkla karıştırılır. Türetme örneklemi modeli inşa etmek için kullanılırken, doğrulama örneklemi inşa edilen modelin dış geçerliliğini test etmek için kullanılır.