Randomize Desen
Randomized Design
Tanım
Katılımcıların deney koşullarına tamamen şansa dayalı süreçlerle atandığı, nedensellik çıkarımı yapmayı sağlayan temel deneysel araştırma yöntemi.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni geliştirilen bir kaygı azaltıcı bilişsel terapinin etkinliğini test etmek isteyen bir klinik psikolog, başvuran 100 hastayı zar atma veya bilgisayar tabanlı rastgele sayı üreteci kullanarak eşit büyüklükte iki gruba ayırır. Birinci grup yeni terapiyi alırken, ikinci grup bekleme listesinde (kontrol grubu) yer alır. Sürecin sonunda gruplar arasındaki kaygı puanı farkının tesadüfi olmadığını kanıtlamak bu desen sayesinde mümkün olur.
Derin Analiz
Randomize desen, deneysel araştırmalarda iç geçerliliği (internal validity) maksimize eden en güçlü metodolojik yaklaşımdır. Temel mantığı, katılımcıların deney ve kontrol gruplarına atanmasında insan yanlılığını (bias) sıfırlamak ve karıştırıcı değişkenlerin (confounding variables) gruplar arasında homojen bir şekilde dağılmasını sağlamaktır. Olasılık teorisi ve büyük sayıların yasası gereği, yeterli büyüklükteki örneklemlerde rasgele atama, bilinen ve bilinmeyen tüm dışsal etkenlerin (sosyoekonomik düzey, genetik yatkınlık, yaş vb.) gruplar üzerindeki etkisini eşitlemek suretiyle, gözlenen farkların yalnızca bağımsız değişkene (uygulama/tedavi) atfedilmesine olanak tanır. İstatistiksel analiz aşamasında varyans analizi (ANOVA) veya t-testi gibi parametrik testlerin varsayımlarının karşılanmasında kritik bir rol oynar.
Etimoloji
İngilizce 'random' (şans eseri, rasgele - Cermen kökenli 'rant' [koşma, atılma] kelimesinden) ve Latince 'designare' (işaretlemek, tasarlamak) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Yarı deneysel desen (quasi-experimental design) ile sıklıkla karıştırılır; yarı deneysel desenlerde gerçek bir rasgele atama süreci bulunmaz ve bu durum nedensellik iddialarını zayıflatır.
Keşfetmeye Devam Edin
Kontrol Grubu
Kontrol Grubu
Control Group
Deneysel çalışmalarda, bağımsız değişkenin etkisinden arındırılmış referans sağlayan ve deneysel grupla karşılaştırma yapılmasına imkan tanıyan denek topluluğu.
İncele
Karıştırıcı Değişken
Karıştırıcı Değişken
Nuisance Variable
Bağımsız değişkenin koşulları arasında sistematik olarak farklılık göstermeyen ancak deneysel hatayı ve varyansı artıran dışsal değişken türüdür.
İncele