Dolaylı Tutum Ölçümü
İndirect Attitude Measure
Tanım
Bireylerin tutum veya inançlarını doğrudan kendi beyanlarına başvurmadan, davranışsal veya fizyolojik göstergeler aracılığıyla değerlendiren psikometrik prosedür.
Örnek Vaka / Uygulama
Sosyal önyargıları araştıran bir çalışmada, katılımcılara doğrudan 'X grubuna karşı tutumunuz nedir?' diye sormak yerine, kayıp mektup tekniği kullanılarak belirli bir gruba ait adreslere atılan mektupların geri dönüş oranları istatistiksel olarak analiz edilir.
Derin Analiz
Dolaylı tutum ölçümleri, sosyal istenirlik yanlılığını ve bilinçli otörsansür mekanizmalarını bypass etmek amacıyla geliştirilmiştir. Açık (explicit) ölçümler katılımcıların içsel süreçleri üzerindeki bilişsel kontrolüne dayanırken; kayıp mektup tekniği, hata-seçim yöntemi veya örtük çağrışım paradigmaları gibi dolaylı yaklaşımlar, bireyin farkındalığı dışında işleyen otomatik bilişsel ağları ve tutumsal eğilimleri hedef alır. Nörobilişsel düzeyde, bu ölçümler ventromedial prefrontal korteks ile amigdala arasındaki örtük değerleme devrelerinin tepki süresi veya dolaylı davranışsal çıktılar üzerinden haritalandırılmasına olanak tanır.
Etimoloji
Latince 'directus' (doğrudan, düz) sözcüğünden türetilen 'direct' kökünün olumsuzluk ve yönelim önekleriyle modern psikometri terminolojisine entegrasyonu.
Karıştırmayın
Örtük tutum ölçümü (implicit attitude measure) ile sıklıkla karıştırılır; her örtük ölçüm dolaylıdır ancak her dolaylı ölçüm mutlaka modern anlamda 'örtük' bilişsel süreçleri hedeflemek zorunda değildir, bazen sadece dolaylı davranışsal gözleme dayanır.