Post-hoc Karşılaştırma
A Posteriori Comparison
Tanım
Veriler toplandıktan ve genel bir etki gözlemlendikten sonra, önceden planlanmamış grup ortalamaları arasındaki farkları incelemek amacıyla yapılan istatistiksel testler.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikiyatrist, üç farklı psikoterapi ekolünün (BGT, Psikodinamik, Destekleyici Terapi) depresyon skorları üzerindeki etkisini inceler. ANOVA sonucunda gruplar arasında anlamlı bir fark bulunur. Hangi terapinin diğerine üstün olduğunu görmek için veriler üzerinden a posteriori karşılaştırma (Tukey testi) yapılarak BGT ile Destekleyici Terapi arasındaki farkın anlamlı olduğu saptanır.
Derin Analiz
A posteriori karşılaştırmalar, veri setinin keşifsel analizi sırasında ortaya çıkan spesifik hipotezleri test etmek için kullanılır. Genel ANOVA (Varyans Analizi) sonucunun anlamlı çıkmasının ardından, hangi grup veya grupların birbirinden farklı olduğunu belirlemek amacıyla devreye girer. Bu tür testler (örneğin Tukey HSD, Scheffé veya Bonferroni düzeltmeleri), çoklu karşılaştırma probleminden kaynaklanan Tip I hata oranındaki (yanlış pozitif) artışı kontrol altında tutmak için sıkı matematiksel düzeltmeler uygular. A priori planlamanın aksine, verinin kendisinden türetilen ipuçlarına dayandığı için istatistiksel güç açısından dikkatli yönetilmesi gerektirir.
Etimoloji
Latince 'a posteriori' (sonradan, deneyimden sonra gelen) ve Latince 'comparare' (karşılaştırmak, eşleştirmek) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
A priori (planlanmış) karşılaştırmalar ile karıştırılır; a priori testler deney öncesi teorik temellere dayanırken, a posteriori testler veriler incelendikten sonra şekillenir.