Doğrusal Olmayan İlişki
Nonlinear Relationship
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikiyatri kliniğinde yapılan araştırmada, hastaların terapi seans sıklığı (bağımsız değişken) ile iyileşme hızı (bağımlı değişken) arasındaki ilişki incelenmektedir. İlk birkaç seans semptomlarda hızlı bir düşüş sağlarken, orta düzey seanslarda bu düşüş yavaşlar; çok uzun vadede ise ek seanslar artık anlamlı bir değişim yaratmaz veya danışan yorgunluğuna bağlı olarak etki tersine dönebilir. Bu durum, veride doğrusal olmayan bir modelin kullanılmasını zorunlu kılar.
Derin Analiz
Klinik psikometri, psikofizik ve davranış bilimlerinde veri analizi yapılırken değişkenlerin her zaman basit doğrusal bir düzlemde etkileşime girdiği varsayımı geçersiz kalabilir. Doğrusal olmayan ilişkiler (örneğin U-şekilli veya ters U-şekilli ilişkiler), iki değişken arasındaki örüntünün karmaşık matematiksel fonksiyonlarla (kuadratik, üstel, logaritmik) açıklanmasını gerektirir. Örneğin, Yerkes-Dodson Yasası'nda görülen uyarılma düzeyi ile performans arasındaki ilişki tipik bir doğrusal olmayan (ters U formlu) örüntüdür; çok düşük veya çok yüksek uyarılma performansı düşürürken, orta düzey uyarılma zirve performans sağlar. Klasik Pearson korelasyon katsayısı bu tür karmaşık ilişkileri yakalamada yetersiz kalır ve monoton olmayan değişimleri gözden kaçırabilir.
Etimoloji
Latince 'non-' (değil) + 'linearis' (çizgiye ait, çizgisel) kökünden türetilmiştir; değişkenler arasındaki değişimin sabit bir doğru izlemediğini ifade eder.
Karıştırmayın
Doğrusal ilişki (linear relationship) ile sıklıkla karıştırılır; doğrusal ilişkide x'teki her birim artış y'de sabit bir artış veya azalış yaratırken, doğrusal olmayan ilişkide bu oran değişkendir.
Keşfetmeye Devam Edin
Yerkes-dodson Yasası
Yerkes-dodson Yasası
Yerkes–dodson Law
Fizyolojik veya zihinsel uyarılma düzeyi ile performans arasındaki ilişkinin ters çevrilmiş bir 'U' eğrisi şeklinde olduğunu öne süren ampirik yasa.
İncele