Kontrollü Gözlem
Controlled Observation
Tanım
Rastgele veya tesadüfi koşullar yerine, standartlaştırılmış ve sistematik parametreler altında gerçekleştirilen bilimsel inceleme yöntemi.
Örnek Vaka / Uygulama
Gelişim psikolojisinde yabancı durum (strange situation) prosedürü, anne ve bebeğin etkileşimini standartlaştırılmış bir oda ve belirli zaman aralıklarıyla gözlemleyerek bağlanma stillerini inceleyen klasik bir kontrollü gözlem uygulamasıdır.
Derin Analiz
Kontrollü gözlem, özellikle deneysel psikoloji ve gelişimsel araştırmalarda, dış değişkenlerin manipüle edilmeden ancak sıkı bir denetim altında tutularak davranışların kayıt altına alınmasını sağlar. Laboratuvar ortamında veya yapılandırılmış alanlarda gerçekleştirilen bu yöntem, gözlemcinin öznelliğini en aza indirmeyi ve verilerin güvenilirliğini (inter-rater reliability) maksimize etmeyi amaçlar. Doğal gözlemin ekolojik geçerliliğine kıyasla, kontrollü gözlem iç geçerliliği (internal validity) artırarak nedensellik bağlarının kurulmasında kritik bir basamak oluşturur.
Etimoloji
Latince 'contra-' (karşı, denetim altında) ve 'observare' (dikkatle izlemek, gözetlemek) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Doğal gözlem (naturalistic observation) ile sıklıkla karıştırılır; doğal gözlemde araştırmacı ortama müdahale etmezken, kontrollü gözlemde fiziksel ve sosyal koşullar araştırmacı tarafından önceden belirlenir.