Kesirli Faktöriyel Desen
Fractional Factorial Design
Tanım
Bağımsız değişkenlerin tüm olası düzey kombinasyonlarının değil, yalnızca belirli bir alt kümesinin incelendiği bir deneysel araştırma düzenidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Beş farklı bilişsel müdahale yönteminin (her biri 2 düzeyli) öğrenme üzerindeki etkisini incelemek isteyen bir araştırmacı, tam faktöriyel tasarım için gereken 32 (2^5) farklı koşul kombinasyonunu test etmek yerine, asıl etki maskelenmesini önleyen yarı-ortogonal bir kesirli faktöriyel matris seçerek deneyi 16 koşulda tamamlar.
Derin Analiz
Kesirli faktöriyel desenler, özellikle çok sayıda bağımsız değişkenin ve etkileşimin söz konusu olduğu karmaşık deneysel tasarımlarda, tam faktöriyel desenlerin (complete factorial design) gerektirdiği aşırı örneklem büyüklüğü ve maliyet yükünü bertaraf etmek için kullanılır. İstatistiksel olarak, ana etki ve düşük dereceli etkileşimlerin tahmin edilmesini sağlarken, yüksek dereceli etkileşimlerin ihmal edilebilir olduğu veya ana etkilerle karışık (aliased) olduğu varsayımına dayanır. Bu strateji, özellikle endüstriyel deneylerde ve örneklem temininin güç olduğu klinik dışı veya deneysel psikoloji çalışmalarında verimlilik sağlar; ancak tasarım matrisinin eksik olması, veri analizi aşamasında istatistiksel güç kayıplarına ve yorumlama karmaşasına yol açabilir.
Etimoloji
Latince 'fractus' (kırılmış, bölünmüş) kökünden türetilen 'fraction' (kesir) ile Latince 'facere' (yapmak) fiilinden türetilen 'factorial' ve Latince 'designare' (işaretlemek, tasarlamak) kelimesinden gelen 'design' terimlerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Tam faktöriyel desen (complete factorial design) ile karıştırılır; tam desende tüm değişken düzeyleri birbiriyle çaprazlanırken, kesirli desende kaynak tasarrufu için belirli kombinasyonlar dışarıda bırakılır.