Dikotom Değişken
Dichotomous Variable
Tanım
Yalnızca iki olası değerden birini (genellikle 0 veya 1) alabilen, bir gözlemin iki kategoriden hangisine ait olduğunu belirten kategorik değişken.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir depresyon çalışmasında, katılımcıların tanı kriterlerini karşılayıp karşılamadığını inceleyen bir araştırmacının verileri kaydederken '1' (Tanı alıyor) veya '0' (Tanı almıyor) şeklinde kodlama yapması dikotom değişken kullanımına somut bir örnektir.
Derin Analiz
İstatistiksel analizlerde ve nicel araştırmalarda veri matrislerinin temel yapı taşlarından biridir. Ölçüm düzeyi bakımından nominal (adlandırma) ölçek seviyesinde yer alır. İkili (binary) değişken olarak da adlandırılır. Regresyon modellerinde (örneğin lojistik regresyon) bağımlı değişken olarak sıklıkla karşımıza çıkar; bu tür durumlarda 'olma' veya 'olmama' (başarı/başarısızlık, hasta/sağlıklı) durumlarını kodlamak için yapay 'dummy' (kukla) değişkenler biçiminde yapılandırılır. Varyans analizi ve parametrik testlerde gruplar arası karşılaştırmaların matematiksel temelini oluşturur.
Etimoloji
Yunanca 'dicha' (ikiye bölünmüş, iki parça halinde) + 'temnein' (kesmek) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Sürekli değişken (continuous variable) ile sıklıkla karıştırılır; sürekli değişkenler belirli bir aralıkta sonsuz değer alabilirken, dikotom değişkenler kesin olarak iki sınırlı kategoriyle sınırlıdır.