Sapma Puanı
Deviation Score
Tanım
Bir veri setindeki gözlenen bireysel bir değer ile o veri setinin aritmetik ortalaması arasındaki farkı ifade eden temel istatistiksel ölçüdür.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir araştırmada beş katılımcının zeka testi alt testinden aldığı ham puanlar 80, 90, 100, 110 ve 120 olsun. Bu veri setinin aritmetik ortalaması 100'dür. Her bir değer için sapma puanları sırasıyla -20, -10, 0, +10 ve +20 olarak hesaplanır. Bu beş sapma puanı toplandığında sonuç sıfır elde edilir.
Derin Analiz
Sapma puanı, veri analizi ve varyans hesaplamalarının temel yapı taşını oluşturur. Formülasyonu x - ortalama şeklindedir ve dağılımın merkezcilik eğiliminden ne ölçüde uzaklaşıldığını gösterir. Matematiksel bir zorunluluk olarak, herhangi bir veri setindeki tüm sapma puanlarının cebirsel toplamı sıfıra eşittir; çünkü ortalamanın altında kalan negatif değerler, ortalamanın üstünde kalan pozitif değerler tarafından dengelenir. Bu özellik, sapma puanlarının doğrudan toplanarak varyans veya standart sapma gibi ikinci derece yayılım ölçülerine dönüştürülmesini engeller; bu yüzden sapmalar genellikle karesi alınarak işleme sokulur (kareler toplamı). Klinik psikometri ve psikolojide test normlarının oluşturulmasında, ham puanların anlamlı standart puanlara (z puanı vb.) dönüştürülmesinde kritik bir ara basamaktır.
Etimoloji
Latince 'deviare' (yoldan çıkmak, sapmak; de- [uzaklaşma, -den] + via [yol]) fiilinden türetilmiş, istatistik ve ölçme literatüründe bir merkeze olan mesafeyi ifade eden terim.
Karıştırmayın
Standart puan (z-puanı) ile karıştırılır; sapma puanı ham birim cinsinden ifade edilirken, standart puan bu sapmanın standart sapma birimine bölünmesiyle elde edilen boyutsuz bir değerdir.