Ölçüm Kuramı
Measurement Theory
Tanım
Niteliklerin, özelliklerin veya yapıların değerlere atanmasını inceleyen; elde edilen puanın gerçek değeri yüksek güvenilirlik ve minimum ölçüm hatasıyla yansıtmasını hedefleyen bilimsel çalışma alanıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir depresyon ölçeği geliştiren bir araştırmacı, maddelerin bireyin gerçek depresyon düzeyini ne kadar hatasız yansıttığını test etmek için ölçüm kuramı modellerini kullanır. Ölçekten alınan puanların farklı zamanlarda tutarlı sonuçlar verip vermediği (güvenilirlik) ve gerçekten depresyonu mu yoksa genel anksiyeteyi mi ölçtüğü (geçerlilik) bu kuramsal çerçeve ile hesaplanır.
Derin Analiz
Ölçüm kuramı, psikometri ve istatistikte gözlemlenemeyen soyut psikolojik yapıların (zeka, tutum, kaygı vb.) sayısal formata dönüştürülmesinin epistemolojik ve matematiksel temelini oluşturur. Klasik test kuramı (classical test theory) ve madde tepki kuramı gibi alt çatıları barındırır. Amaç, ham gözlem skorunun ne ölçüde 'gerçek skor' ile 'rastgele ölçüm hatasının' birleşimi olduğunu modellemektir. Hata varyansının minimize edilmesi, psikolojik testlerin geçerlilik (validity) ve güvenilirlik (reliability) katsayılarının teorik sınırlarını belirler.
Etimoloji
İngilizce 'measure' (Latince: mensura / metiri - ölçmek) ve 'theory' (Yunanca: theoria - gözlem, düşünce, spekülasyon) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Veri toplama yöntemleri veya istatistiksel analiz teknikleriyle sıkça karıştırılır; ancak ölçüm kuramı, verinin bizzat sayısallaştırılma mantığını ve hata payının matematiksel modellemesini inceler.
Keşfetmeye Devam Edin
Klasik Test Kuramı
Classical Test Theory (CTT)
Gözlenen test puanının, bireyin gerçek puanı ile ölçüm sürecinden kaynaklanan rastgele hatanın toplamından oluştuğunu varsayan psikometrik yaklaşım.
İncele
Madde Tepki Kuramı
IRT
Bireylerin gizil özelliklerini ve test maddelerinin karakteristik özelliklerini matematiksel modeller aracılığıyla inceleyen modern psikometri yaklaşımı.
İncele