Tam Blok Tasarımı
Complete Block Design
Tanım
Araştırma katılımcılarının, incelenen ana değişkenin dışındaki belirli ortak özelliklerine (örneğin yaş) göre homojen alt gruplara (bloklara) ayrıldığı ve her bir blok içindeki bireylerin tüm deneysel koşullara rastgele atandığı deneysel tasarım.
Örnek Vaka / Uygulama
Bellek performansını inceleyen bir araştırmada, yaş faktörünün sonuçları karıştırmasını önlemek için katılımcılar çocuk, ergen ve yaşlılar olarak üç farklı bloğa ayrılır. Her bir yaş grubunun (bloğun) içindeki bireyler, sırasıyla A, B ve C olmak üzere üç farklı öğrenme stratejisine (deneysel koşullara) eşit şekilde dağıtılır, böylece her strateji her yaş grubunda tam olarak bir kez test edilmiş olur.
Derin Analiz
Deneysel psikoloji ve istatistikte varyans analizi (ANOVA) modellerinin gücünü artırmak ve hata varyansını minimize etmek amacıyla kullanılan temel bir metodolojidir. Birincil bağımsız değişkenin etkisini maskeleyebilecek dışsal değişkenlerin (nuisance variables) etkisini kontrol altına almak için örneklem, hedeflenen homojen bloklara bölünür. Tasarımın 'tam' (complete) sıfatını almasının nedeni, her bir bloğun bütün deneysel koşulları/tedavileri eksiksiz bir şekilde içermesini zorunlu kılmasıdır. Bu yapı, bloklar arası varyansın toplam hata teriminden izole edilmesini sağlayarak, istatistiksel testin gücünü (statistical power) doğrudan yukarılara taşır.
Etimoloji
İngilizce 'complete' (eksiksiz, tam) ve 'block' (blok, küme) kelimelerinin tarım istatistiklerinden (R. A. Fisher dönemi) deneysel tasarıma uyarlanmasıyla türetilmiştir.
Karıştırmayın
Eksik blok tasarımı (incomplete block design) ile karıştırılır; eksik blok tasarımında blokların içerdiği koşul sayısı tüm koşul sayısından azdır.