İkili Ölçekleme
Dual Scaling
Tanım
Kategorik veriler arasındaki karmaşık ve doğrusal olmayan ilişkileri, veri kümesinin öğelerine sayısal değerler atayarak ortaya çıkaran çok değişkenli bir istatistiksel analiz yöntemidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir klinik psikoloğun, hastaların çocukluk çağı travma şiddeti (düşük, orta, yüksek) ile baş etme becerilerinin etkinliği (etkisiz, orta, çok etkili) arasındaki non-lineer ilişkiyi incelediğini varsayalım. Doğrusal regresyon bu veride anlamlı bir bağ bulamazken, ikili ölçekleme yöntemi kategorileri optimal skorlarla ağırlıklandırarak orta şiddetteki travmaların belirli baş etme mekanizmalarını tetiklediğini 2 boyutlu bir uzay grafiğinde net bir şekilde ortaya koyar.
Derin Analiz
İkili ölçekleme, geleneksel parametrik testlerin ve doğrusal modelleme tekniklerinin (korelasyon veya regresyon gibi) yetersiz kaldığı durumlarda, özellikle değişkenler arasında eğrisel (curvilinear) bir ilişki söz konusu olduğunda kritik bir analitik rol üstlenir. Örneğin, başarı motivasyonu ile performans arasındaki ters U ilişkisi (Yerkes-Dodson yasasına benzer şekilde, ne çok düşük ne de çok yüksek motivasyonun optimal performans getirmesi) standart doğrusal korelasyon analizlerinde sıfır veya anlamsız bir ilişki gibi görünebilir. Dual scaling, kategorileri sayısal koordinatlara optimize ederek bu gizli eğrisel yapıları ve örüntüleri çok boyutlu uzayda görünür kılar. Optimal scaling olarak da bilinen bu yaklaşım, nitel verilerin nicelleştirilmesinde matematiksel bir köprü kurar.
Etimoloji
Latince 'duo' [iki/çift] kökünden türetilen 'dual' ve İngilizce 'scale' [ölçek/dereceleme] kelimelerinin birleşiminden oluşan, kategorik verilerin sayısal matrislere dönüştürülerek optimal boyutlarda konumlandırılması sürecini ifade eden istatistiksel bir terimdir.
Karıştırmayın
Standart korelasyon ve doğrusal regresyon analizleri; bu yöntemler yalnızca doğrusal varsayımlara dayandığı için ikili ölçeklemenin aksine eğrisel ilişkileri kaçırır. Ayrıca yazışma analizi (correspondence analysis) ile matematiksel temelleri oldukça benzerdir ancak vurgulanan optimizasyon kriterleri açısından nüanslar barındırır.