Uyuşum Katsayısı
Coefficient Of Agreement
Tanım
Bir dizi değerlendiricinin, hakem neuesten veya ölçüm aracının bir olguyu kategorize ederken sergilediği uzlaşı derecesini sayısal olarak yansıtan istatistiksel indeks.
Örnek Vaka / Uygulama
Majör Depresif Bozukluk teşhisi üzerine çalışan bir araştırma ekibinde, iki klinik psikolog 100 hastanın görüşme kayıtlarını bağımsız olarak izler ve hastaları 'Depresif' veya 'Depresif Değil' şeklinde sınıflandırır. Uzmanların 100 hastanın 85'inde aynı karara vardığı görülür. Ancak bu uyuşumun ne kadarının şans eseri gerçekleştiğini hesaplamak için Cohen'in Kappa katsayısı (bir uyuşum katsayısı türü) uygulanır ve gerçek uzlaşı düzeyi matematiksel olarak netleştirilir.
Derin Analiz
Uyuşum katsayısı, psikometri ve klinik araştırmalarda gözlemciler arası güvenilirliğin (inter-rater reliability) ampirik olarak test edilmesinde kritik bir rol oynar. Özellikle kategorik veya sıralı verilerle çalışılırken, basit yüzde uyuşum oranları tesadüfi (şans eseri) eşleşmeleri hesaba katmadığı için yanıltıcı olabilir. Cohen'in Kappa (κ), Fleiss'in Kappa'sı veya Krippendorff'un Alfasız gibi katsayılar, gözlemlenen uyuşum ile tamamen şans eseri gerçekleşmesi beklenen uyuşum arasındaki farkı normalize ederek matematiksel bir düzeltme uygular. Bu sayede klinik tanılama süreçlerinde, uzmanlar arası tanısal tutarlılığın (örneğin iki psikiyatristin aynı hastaya bağımsız olarak aynı DSM-5 tanısını koyma tutarlılığı) metodolojik geçerliliği güvence altına alınır.
Etimoloji
Latince 'coefficientem' [birlikte etki eden, ortaklaşa üreten: 'co-' (birlikte) + 'efficere' (meydana getirmek)] ve 'agreement' [Fransızca 'agrement', onay veya mutabakat hali] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Korelasyon katsayısı (iki sürekli değişken arasındaki doğrusal ilişkiyi ölçer; uyuşum katsayısı ise kategorik kategorizasyonlardaki mutabakatı hedefler), İç tutarlılık (Cronbach Alpha; aynı testin maddelerinin homojenliğini ölçer, gözlemci uzlaşısını değil).