İkinci Dereceden Faktör
Second-order Factor
Tanım
Birincil faktörlerin aralarındaki korelasyon matrisinin yeniden faktör analizine tabi tutulmasıyla elde edilen, daha üst düzey ve soyut gizil değişken.
Örnek Vaka / Uygulama
Araştırmacının 60 maddelik bir yaşam kalitesi ölçeği geliştirdiğini ve bu maddelerden 'fiziksel sağlık', 'ruhsal durum', 'sosyal ilişkiler' ve 'çevresel uyum' olmak üzere dört birincil faktör elde ettiğini varsayalım. Bu dört faktör birbirleriyle yüksek düzeyde ilişkiliyse, araştırmacı bu faktörlerin üzerine oturan 'Genel Yaşam Kalitesi' adında ikinci dereceden tek bir latent yapı tanımlayabilir.
Derin Analiz
Psikometri ve çok değişkenli istatistikte ikinci dereceden faktör analizi, karmaşık ve çok boyutlu yapıların hiyerarşik organizasyonunu modellemek için kullanılır. İlk aşamada maddeler veya gözlenen değişkenler arasındaki korelasyonlardan birincil (birinci dereceden) gizil faktörler türetilir. Bu birincil faktörler genellikle kendi aralarında da anlamlı korelasyonlar sergiler. İşte bu korelasyon matrisinin analizi, bir üst düzeyde yer alan ve daha geniş bir alanı temsil eden ikinci dereceden faktörleri ortaya çıkarır. Bu mekanizma, örneğin genel zeka (g faktörü) kuramlarında veya çok boyutlu kişilik envanterlerinde (örneğin Büyük Beşli'nin daha üst düzey meta-özellikleri olan 'Yarı Kararlılık' ve 'Plastisite') alt boyutların ortak varyansını tek bir çatı altında toplamak için kritik bir istatistiksel araçtır.
Etimoloji
Latince 'secundus' (ikinci, takip eden) + 'ordo' (düzen, sıra) sözcükleri ile Latince 'facere' (yapmak, üretmek) fiilinden türetilen 'factor' teriminin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Birincil faktör (primary factor) ile karıştırılır; birincil faktör doğrudan gözlenen maddelerden elde edilirken, ikinci dereceden faktör doğrudan maddelerle değil, birincil faktörlerin varyansıyla çalışır.
Keşfetmeye Devam Edin
Faktör Analizi
Faktör Analizi
Factor Analysis
Gözlenen çok sayıda birbiriyle ilişkili değişkeni, aralarındaki ortak varyansı temel alarak daha az sayıda gizli ve soyut değişkene (faktöre) indirgeyen çok değişkenli bir istatistiksel yöntem.
İncele
Gizil Değişken
Gizil Değişken
Latent Variable
Doğrudan ölçülemeyen ancak gözlemlenebilir göstergeler arasındaki ortak varyans aracılığıyla istatistiksel olarak çıkarsanan soyut yapı.
İncele