Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Madde Ölçekleme

İtem Scaling

Tanım

Bir test maddesinin, sıklıkla madde güçlüğü olmak üzere, belirli bir boyutta ölçek konumuna atanması.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik bir depresyon envanteri geliştirilirken, 'Her sabah uyanmakta zorlanıyorum' maddesinin, hafif depresif belirtileri ölçen bir birey ile ağır düzeyde depresif bir hastayı birbirinden ayırt edip etmediğini saptamak amacıyla bir güçlük ve konum sürekliliğine oturtulması.

Derin Analiz

Psikometri ve test geliştirme süreçlerinin temel taşlarından biridir. Test maddelerinin (soruların), ölçülmek istenen latent (gizil) değişkenin sürekliliği üzerinde uygun bir konuma yerleştirilmesini ifade eder. Klasik Test Teorisi (CTT) ve Madde Tepki Kuramı (IRT) çerçevesinde; maddelerin zorluk derecesi, ayırtediciliği veya katılımcıların özellik düzeyleriyle olan matematiksel ilişkisi bu süreçte hesaplanır. Amaç, ham verileri sayısal bir sürekliliğe dönüştürerek bireylerin psikolojik özelliklerini güvenilir ve geçerli bir biçimde quantify (nicelleştirme) etmektir.

Etimoloji

İngilizce 'item' (madde, öğe; Latince 'aynı şekilde, bir de' zarfından) ve 'scaling' (ölçekleme; Eski Norsça 'skáli' [ölçek, hutbe] ve Latince 'scala' [merdiven, basamak] kökünden türetilmiştir).

Karıştırmayın

Madde güçlüğü (Item difficulty) maddelerin sadece doğru yanıtlanma oranını belirtirken, madde ölçekleme bu maddelerin tüm psikometrik süreklilik üzerindeki konumlandırılma sürecinin tamamını kapsar.