Olasılıkçılık

Q: Olasılıkçılık ile sık karıştırılan terimler nelerdir?

Determinizm ile karıştırılır; determinizm her olayın kesin bir nedeni olduğunu ve kesin olarak öngörülebileceğini savunurken, olasılıkçılık bilgi eksikliği ve doğanın karmaşıklığı nedeniyle tahminlerin ancak olasılık temelinde yapılabileceğini kabul eder.

Probabilism

Tanım

Olayların ve bilimsel verilerin, mutlak kesinlikle değil, rasyonel ve ampirik temellere dayanan yüksek bir olasılık derecesiyle öngörülebileceğini savunan felsefi ve bilimsel yaklaşım.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik bir araştırmada yeni bir antidepresanın etkinliği test edilirken, araştırmacılar tedavinin hastaları %100 iyileştireceğini iddia etmezler. Bunun yerine, elde edilen veriler ışığında, bu tedavinin semptomları azaltma olasılığının şans faktöründen büyük bir oranda ($p < .05$) yüksek olduğunu olasılıksal bir dille rapor ederler.

Derin Analiz

Olasılıkçılık, ampirik bilimlerde ve istatistiksel hipotez testlerinde deterministçi katiyetin yerini alan temel metodolojik dayanaklardan biridir. Psikoloji ve bilişsel bilimlerde insan davranışı, karmaşık nörobiyolojik ve çevresel değişkenlerin ortak bir ürünü olduğu için mutlak yasalarla değil, olasılıksal modellerle açıklanır. İstatistiksel çıkarsamada sıfır hipotezinin ($ ext{H}_0$) reddedilmesi veya kabul edilmesi, hata payları ve p-değerleri üzerinden bu felsefi temele dayanır. Zihnin karar verme süreçlerinde de (örneğin Egon Brunswik'in 'olasılıksal işlevsellik' teorisi) çevresel uyarıcıların belirsizlik altında nasıl değerlendirildiğini açıklar.

Etimoloji

Latince 'probare' (test etmek, kanıtlamak, onaylamak) fiilinden türetilmiş olup, kesinlik yerine olası doğruluğu savunma epistemolojik kökenine dayanır.

Karıştırmayın

Determinizm ile karıştırılır; determinizm her olayın kesin bir nedeni olduğunu ve kesin olarak öngörülebileceğini savunurken, olasılıkçılık bilgi eksikliği ve doğanın karmaşıklığı nedeniyle tahminlerin ancak olasılık temelinde yapılabileceğini kabul eder.

Keşfetmeye Devam Edin

Nedensel Değişken

Causal Variable

Bir başka değişken üzerinde doğrudan etki yaratan ve değişime neden olan faktör; deneysel çalışmalarda genellikle bağımsız değişken olarak ele alınır.

İncele

Çoklu Karşılaştırma Testi

Multiple Comparison Test

Varyans analizi (ANOVA) sonrasında elde edilen anlamlı küme farklarının hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek amacıyla kullanılan istatistiksel prosedürler bütünü.

İncele

İki Yönlü Varyans Analizi

Two-way Analysis Of Variance

İki bağımsız değişkenin bir bağımlı değişken üzerindeki ana etkilerini ve bu değişkenler arasındaki olası etkileşim etkisini aynı anda inceleyen istatistiksel test.

İncele

Düzenleyici Değişken

Moderator

İki başka değişken arasındaki ilişkinin yönünü ya da gücünü değiştiren, etkileşimsel rol oynayan bağımsız değişken.

İncele

Ana Sayfaya Dön Rastgele Keşfet

Olasılıkçılık

Probabilism

Tanım

Olayların ve bilimsel verilerin, mutlak kesinlikle değil, rasyonel ve ampirik temellere dayanan yüksek bir olasılık derecesiyle öngörülebileceğini savunan felsefi ve bilimsel yaklaşım.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik bir araştırmada yeni bir antidepresanın etkinliği test edilirken, araştırmacılar tedavinin hastaları %100 iyileştireceğini iddia etmezler. Bunun yerine, elde edilen veriler ışığında, bu tedavinin semptomları azaltma olasılığının şans faktöründen büyük bir oranda ($p < .05$) yüksek olduğunu olasılıksal bir dille rapor ederler.

Derin Analiz

Etimoloji

Latince 'probare' (test etmek, kanıtlamak, onaylamak) fiilinden türetilmiş olup, kesinlik yerine olası doğruluğu savunma epistemolojik kökenine dayanır.

Karıştırmayın

Keşfetmeye Devam Edin

Nedensel Değişken

Causal Variable

Bir başka değişken üzerinde doğrudan etki yaratan ve değişime neden olan faktör; deneysel çalışmalarda genellikle bağımsız değişken olarak ele alınır.

İncele

Çoklu Karşılaştırma Testi

Multiple Comparison Test

Varyans analizi (ANOVA) sonrasında elde edilen anlamlı küme farklarının hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek amacıyla kullanılan istatistiksel prosedürler bütünü.

İncele

İki Yönlü Varyans Analizi

Two-way Analysis Of Variance

İki bağımsız değişkenin bir bağımlı değişken üzerindeki ana etkilerini ve bu değişkenler arasındaki olası etkileşim etkisini aynı anda inceleyen istatistiksel test.

İncele

Düzenleyici Değişken

Moderator

İki başka değişken arasındaki ilişkinin yönünü ya da gücünü değiştiren, etkileşimsel rol oynayan bağımsız değişken.

İncele

Ana Sayfaya Dön Rastgele Keşfet