Nedensel Değişken
Causal Variable
Tanım
Bir başka değişken üzerinde doğrudan etki yaratan ve değişime neden olan faktör; deneysel çalışmalarda genellikle bağımsız değişken olarak ele alınır.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni bir bilişsel terapi yönteminin (nedensel değişken) depresyon belirtileri (bağımlı değişken) üzerindeki etkisini inceleyen randomize kontrollü bir çalışmada, terapinin kendisi nedensel değişkendir.
Derin Analiz
Deneysel tasarım ve nicel metodolojide, nedensel çıkarım yapabilmek için manipüle edilen veya teorik olarak bir sonuç (bağımlı değişken) ürettiği varsörülen unsurdur. İstatistiksel modellemede nedensellik iddiası, yalnızca zamansal öncelik, birlikte değişim (kovaryans) ve alternatif açıklamaların (karıştırıcı değişkenlerin) bertaraf edilmesi ölçütleriyle doğrulanabilir. Korelasyonel analizler nedensellik kanıtı sunmaz; dolayısıyla nedensel değişken tespiti, sıkı kontrollü deneysel tasarımları veya yapısal eşitlik modellemesi gibi gelişmiş nedensel çıkarım algoritmalarını gerektirir.
Etimoloji
Latince 'causa' (sebep, neden) sözcüğünden türetilen 'causal' ile Latince 'variare' (değişmek) fiilinden türetilen 'variable' kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Korelasyonel değişken ile sıkça karıştırılır; korelasyon iki değişken arasındaki ilişkiyi gösterirken, nedensel değişken birinin diğerini tetiklediğini kanıtlamayı gerektirir.
Keşfetmeye Devam Edin
Bağımlı Değişken
Dependent Variable (DV)
Deneysel çalışmalarda bağımsız değişkendeki değişimin ardından gözlemlenen, korelasyonel araştırmalarda ise yordanması veya açıklanması hedeflenen sonuç ölçümüdür.
Karıştırıcı Değişken
Confound
Bir deneyde, bağımlı değişken üzerinde etkisi incelenen bağımsız değişkenden ayrı tutulamayan, sonuçları manipüle ederek nedensellik bağını belirsizleştiren dışsal faktör.