Nedensel Çıkarım
Causal İnference
Tanım
Bir değişkendeki değişimin, başka bir değişkende de bir değişime yol açtığı yönündeki mantıksal ve istatistiksel sonuç çıkarma sürecidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni geliştirilen bir bilişsel terapi yönteminin (Bağımsız Değişken) anksiyete skorlarını (Bağımlı Değişken) düşürüp düşürmediğini inceleyen randomize kontrollü bir çalışmada, diğer dışsal etkenler (yaş, cinsiyet, eşlik eden yaşam olayları) istatistiksel olarak kontrol edilerek terapinin semptomlar üzerindeki net nedensel etkisi hesaplanır.
Derin Analiz
Nedensel çıkarım, gözlemsel veya deneysel verilerden yola çıkarak 'korelasyon nedensellik demek değildir' (correlation does not imply causation) dogmasını aşma çabasıdır. İstatistiksel modellemede ve bilişsel bilimlerde, değişkenler arasındaki zamansal ardışıklık, ortak değişkenlerin (confounders) kontrolü ve kontrafaktüel (karşı-olgusal) çerçeve kullanılarak nedensellik bağı kurulur. Pearl'ün nedensellik merdiveni (gözlem, müdahale, karşı-olgusallık) hiyerarşisinde temellenir ve yapay zeka, epidemiyoloji ile davranış bilimlerinde karar alma mekanizmalarının temelini oluşturur.
Etimoloji
Latince 'causa' (sebep, neden) ve 'in-ferre' (içeri taşımak, sonuç çıkarmak, -den sonuç türetmek) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Korelasyon (iki değişken arasındaki ortak değişim veya ilişkiyi gösterir ancak yön veya sebep-sonuç belirtmez), Nedensel Çıkarımın temel öncülüdür fakat tek başına nedensellik kanıtı sunmaz.
Keşfetmeye Devam Edin
Korelasyon
Correlation
İki veya daha fazla rassal değişken arasındaki doğrusal ilişkinin yönünü ve derecesini nicel olarak ifade eden istatistiksel ölçüttür.
Bağımlı Değişken
Dependent Variable (DV)
Deneysel çalışmalarda bağımsız değişkendeki değişimin ardından gözlemlenen, korelasyonel araştırmalarda ise yordanması veya açıklanması hedeflenen sonuç ölçümüdür.