Çift Aldatma
Double Deception
Tanım
Araştırmada ilk aldatmanın ardından yapılan sahte bir bilgilendirme (debriefing) sürecinin, aslında deneyin manipülasyonunun ikinci bir katmanı olarak kullanılmasadır.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir sosyal psikoloji deneyinde, katılımcılara başkalarının onları dışladığı sahte bir senaryo verilir (birinci aldatma). Deney sonrasında araştırmacılar, 'Aslında dışlanmadınız, bu bir bilgisayar hatasıydı' şeklinde sahte bir bilgilendirme yapar (ikinci aldatmanın başlangıcı). Asıl amaç ise, bu 'hatanın düzeltilmesinden' sonra katılımcıların sosyal telafi davranışlarını ölçmektir.
Derin Analiz
Deneysel psikoloji ve sosyal psikoloji araştırmalarında, katılımcıların doğal ve tarafsız tepkilerini ölçebilmek için araştırma hipotezi kasıtlı olarak gizlenir. Standart prosedürde deney bittikten sonra tam bir bilgilendirme (debriefing) yapılır. Ancak çift aldatma metodolojisinde, bilgilendirme aşaması da deneysel tasarımın bir parçası haline getirilir; katılımcıya deneyin amacına dair sahte bir açıklama sunularak ikincil bir psikolojik veya davranışsal tepki tetiklenir. Bu yöntem, APA etik kuralları çerçevesinde katılımcıların psikolojik esenliğini tehlikeye atma potansiyeli nedeniyle sıkı bir IRB (Kurumsal İnceleme Kurulu) denetimine tabidir ve yalnızca metodolojik zorunluluk durumlarında, zarar vermeme ilkesi gözetilerek uygulanır.
Etimoloji
İngilizce 'double' (Latince: duplus [iki katı]) ve 'deception' (Latince: deceptio [aldatma, yanıltma] kökünden) kelimelerinin birleşiminden oluşan metodolojik bir terim.
Karıştırmayın
Standart Aldatma (Single Deception): Araştırma sırasında yapılan tek katmanlı yanıltma; Çift aldatmada ise hem süreç içinde hem de bilgilendirme aşamasında aldatma mevcuttur.