Debriefing
Debriefing
Tanım
Tamamlanan bir araştırma veya operasyon sonrasında katılımcılara sürecin gerçek amaçlarının ve olası aldatmacaların eksiksiz olarak aktarıldığı yapılandırılmış bilgilendirme prosedürü.
Örnek Vaka / Uygulama
Sosyal psikoloji laboratuvarında katılımcılara sahte bir zeka testinde başarısız oldukları söylenerek yüksek stres yaratılan bir deneyin ardından, deney bitiminde uygulanan debriefing aşamasında araştırmacı testin tamamen kurgusal olduğunu, gerçek amacın stres altındaki karar verme süreçlerini gözlemlemek olduğunu açıklar ve katılımcının kaygısını yatıştırır.
Derin Analiz
Araştırma etiğinin temel taşlarından biri olan debriefing, özellikle deneysel psikolojide katılımcıların kandırıldığı (deception) durumlarda zorunlu bir telafi ve aydınlatma mekanizmasıdır. Amerikan Psikologlar Derneği (APA) etik standartlarına göre bu süreç, katılımcının araştırmadan kaynaklanan olası yanlış anlamalarını gidermeyi, psikolojik veya fiziksel esenliğini korumayı (dehoaxing ve desensitizing) ve çalışmanın bilimsel değerini şeffaf bir şekilde paylaşmayı hedefler. Sadece akademik araştırmalarda değil, kriz müdahalelerinde (psychological debriefing) ve askeri operasyon sonu değerlendirmelerinde de bireyin yaşadığı süreci bilişsel olarak anlamlandırmasına ve travmatik yükü azaltmasına olanak tanıyan yapılandırılmış bir iletişim protokolüdür.
Etimoloji
Fransızca 'débriefer' (askeri bir görevden dönen pilotu sorgulamak/bilgi almak) fiilinden türetilmiş olup, 'de-' (uzaklaşma, çıkarma) ve İngilizce 'brief' (kısa, özet, bilgilendirme) köklerinin birleşiminden meydana gelmiştir.
Karıştırmayın
Rzervasyon (informed consent) ile sıklıkla karıştırılır; bilgilendirilmiş onam araştırmanın *başında* alınırken, debriefing sürecin *sonunda* gerçekleştirilir.