Araştırma Etiği
Research Ethics
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni geliştirilen bir antidepresanın etkinliğini test etmek isteyen bir klinik psikolog, katılımcılara ilacın olası yan etkilerini eksiksiz aktarmak ve istedikleri an araştırmadan çekilebileceklerini belirtmek zorundadır. Bu süreç, bağımsız bir etik kurul onayından geçmeden başlatılamaz.
Derin Analiz
Araştırma etiği, uygulamalı etiğin alt disiplini olarak bilimsel bilginin üretimi sürecindeki epistemik dürüstlüğü ve ahlaki sorumluluğu denetler. Temelinde katılımcı haklarının korunması, gönüllü onam (informed consent), veri güvenliği, intihal ve tahrifat gibi akademik sahtekarlıkların önlenmesi yatar. Özellikle insan ve hayvan deneklerin kullanıldığı çalışmalarda, yarar-zarar dengesinin gözetilmesi ve kurumsal inceleme kurullarının (IRB) onayı metodolojik geçerliliğin ön koşuludur. Nürnberg Kodu ve Helsinki Bildirgesi gibi tarihsel metinler, bu alanın normatif çerçevesini evrensel insan hakları temeline oturtmuştur.
Etimoloji
Latince 'research' (yeniden aramak, keşfetmek için incelemek) ve Yunanca 'ethos' (karakter, töre, alışkanlık) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Meslek etiği (genel mesleki icra standartları) ile sıklıkla karıştırılır; araştırma etiği spesifik olarak akademik bilgi üretim sürecindeki metodolojik ve insani sorumluluklara odaklanır.
Keşfetmeye Devam Edin
Kurumsal İnceleme Kurulu
Kurumsal İnceleme Kurulu
İnstitutional Review Board (IRB)
Araştırma tekliflerinin etik kabul edilebilirliğini ve yasal uyumluluğunu değerlendirmekle yükümlü kurumsal kurul.
İncele