Alışma Etkisi
Practice Effect
Tanım
Bir görevin veya test maddelerinin tekrarından ötürü bireyin performansında, uygulanan deneysel manipülasyondan bağımsız olarak görülen gelişme veya değişim.
Örnek Vaka / Uygulama
Nöropsikolojik bir bellek testinin etkinliğini ölçmek isteyen bir araştırmacı, aynı katılımcılara testin formunu 1 hafta arayla üç kez uygular. Katılımcıların üçüncü testteki puanlarının ilkine kıyasla belirgin şekilde yükselmesi, uygulanan tedavi yönteminin başarısından değil, test materyaline ve yönergelerine karşı gelişen 'alışma etkisi'nden kaynaklanmaktadır.
Derin Analiz
Deneysel psikoloji ve metodolojide, özellikle denek-içi (within-subjects) araştırma desenlerinde içsel geçerliliği tehdit eden başlıca karıştırıcı değişkenlerden (confounding variable) biridir. Katılımcı, aynı veya benzer bilişsel test bataryasına ya da deneysel uyarıcıya tekrar maruz kaldığında, görevin aşinalık kazanması, strateji geliştirilmesi, motor becerilerin otomatikleşmesi ve test kaygısının sönmesi gibi mekanizmalarla performansını artırır. Bu durum, araştırmacının ölçmek istediği temel bağımsız değişkenin gerçek etkisini maskeler veya olduğundan farklı gösterir. Bu metodolojik artefaktın etkisini nötralize etmek amacıyla, denek grupları arasında dengeleme (counterbalancing) teknikleri veya test-tekrar test aralığının optimize edilmesi gibi deneysel kontrol stratejileri devreye sokulur.
Etimoloji
Karıştırmayın
Yorgunluk etkisi (fatigue effect) ile sıklıkla karıştırılır; yorgunluk etkisi tekrarlı testlerde performansı düşürürken, alışma etkisi performansı artırır. Ayrıca test efekti (testing effect) ile de benzerlik gösterir ancak test efekti kalıcı belleğin güçlenmesine odaklanırken, alışma etkisi genel prosedürel aşinalığı ve beceri kazanımını kapsar.
Keşfetmeye Devam Edin
Denek-içi Desen
Denek-içi Desen
Within-subjects Design
Aynı katılımcı grubunun deneysel çalışmanın tüm koşul veya müdahalelerine sırayla tabi tutulduğu ve ölçümlerin bu grup üzerinden karşılaştırıldığı deneysel desen.
İncele
Karıştırıcı Değişken
Karıştırıcı Değişken
Nuisance Variable
Bağımsız değişkenin koşulları arasında sistematik olarak farklılık göstermeyen ancak deneysel hatayı ve varyansı artıran dışsal değişken türüdür.
İncele
Yorgunluk Etkisi
Yorgunluk Etkisi
Fatigue Effect
Uzun süren veya bilişsel olarak zorlayıcı araştırma görevlerinde, katılımcıların yorulması ya da sıkılması sonucunda performanslarında görülen düşüş.
İncele