Alışma
Habituation
Tanım
Aynı uyarıcının tekrar tekrar sunulması sonucunda, o uyarıcıya verilen fizyolojik veya davranışsal tepkinin kademeli olarak azalması veya sönümlenmesi.
Örnek Vaka / Uygulama
Şehir merkezinde yeni taşınan bir kişinin ilk günlerde sokaktaki tramvay sesine irkilmesi, ancak birkaç hafta sonra bu sesi bilinçli olarak fark etmemesi ve uykusunun bölünmemesi alışma sürecinin net bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Alışma, en temel non-associative (ilişkisel olmayan) öğrenme biçimlerinden biridir ve organizmanın çevresindeki zararsız ya da önemsiz uyarıcılara karşı bilişsel ve nöral kaynaklarını korumasını sağlar. Nörobiyolojik düzeyde, sinaptik plastisite mekanizmalarıyla, özellikle de duyusal nöronlar ile motor nöronlar arasındaki sinaptik iletimin uzun süreli tekrarlarla zayıflaması (depresyon) sonucu gerçekleşir. Organizma, sürekli yinelenen bu girdinin hayatta kalma açısından tehdit oluşturmadığını 'öğrenir' ve dikkatini daha acil, yeni uyarıcılara yönlendirir. Bu süreç, duyusal adaptasyondan farklıdır; çünkü reseptör yorgunluğundan ziyade merkezi sinir sisteminin filtreleme mekanizmasıyla ilgilidir.
Etimoloji
Latince 'habituare' (alıştırmak, bir duruma getirmek) fiilinden türetilmiş olup, 'habitus' (durum, kılık kıyafet, bünye) köküne dayanmaktadır.
Karıştırmayın
Duyusal adaptasyon (sensory adaptation) reseptör düzeyindeki yorgunlukla ilgilidir ve daha hızlı gerçekleşir; alışma ise merkezi sinir sistemine dayalı daha üst düzey bir öğrenme sürecidir. Tolerans kavramı ile sıkça karıştırılsa da, tolerans farmakolojik bağlamda bir maddenin etkisine karşı vücudun direnç geliştirmesini ifade eder.