Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Bünye

Constitution

Tanım

Bir bireyin kalıtımsal yatkınlıklar, çevresel faktörler ve yaşam deneyimlerinin etkileşimiyle şekillenen temel fiziksel ve psikolojik organizasyonunun tamamı.

Örnek Vaka / Uygulama

Kronik stres altındaki iki bireyden, zayıf stres toleransına sahip olanın (hassas bünye) somatik semptomlar ve anksiyete geliştirmesi, buna karşın dirençli yapısal özellikler sergileyen diğer bireyin aynı çevresel baskı altında homeostazisini koruması bünyesel farklılıkların somut bir göstergesidir.

Derin Analiz

Bünye kavramı, biyolojik determinizm ile çevresel epigenetik süreçlerin kesişim kümesinde yer alır. Geleneksel olarak bireyin hastalıklara direnci, stresle başa çıkma kapasitesi, otonom sinir sisteminin reaktivitesi ve endokrin profilinin toplamı olarak ele alınır. Genetik donanımın (genotip) çevresel uyaranlarla modüle edilmesi sonucu ortaya çıkan fenotipik yansımadır. Klinik pratikte, bireyin somatotipini, mizaç özelliklerini ve homeostatik dengeyi koruma kapasitesini belirleyen temel referans çerçevesidir.

Etimoloji

Latince 'constituere' (kurmak, oluşturmak, biçimlendirmek) fiilinden türetilmiştir. 'Com-' (birlikte) ve 'statueye' (dikmek, yerleştirmek) köklerinin birleşiminden evrilmiştir.

Karıştırmayın

Mizaç (temperament) ve kişilik (personality). Mizaç, bünyenin daha ziyade duygusal ve davranışsal veveçlerini kapsayan doğuştan gelen alt kümesidir; kişilik ise sosyal deneyimlerle üstüne inşa edilen daha geniş bir yapıdır.