Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Uzlaşma Yöntemi

Method Of Agreement

Tanım

John Stuart Mill tarafından formüle edilen ve bir olgunun ortaya çıkmasında ortak olan tek koşulun o olgunun nedeni veya gerekli koşulu olduğunu savunan deneysel mantık kuralıdır.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir hastanede farklı zamanlarda gıda zehirlenmesi şikayetiyle acile başvuran beş farklı bireyin son 24 saat içinde yediklerinin incelenmesi: 1. kişi pizza, salata ve ev yapımı limonata tüketmiştir; 2. kişi makarna, salata ve ev yapımı limonata tüketmiştir; 3. kişi biftek, salata ve ev yapımı limonata tüketmiştir. Aralarındaki tek ortak besin maddesinin ev yapımı limonata olduğu görüldüğünde, uzlaşma yöntemine göre zehirlenmenin olası nedeni veya gerekli koşulu olarak limonata işaret edilir.

Derin Analiz

John Stuart Mill'in beş tümevarımsal kanunundan biri olan uzlaşma yöntemi, nedensellik ilişkilerini ampirik olarak saptamak için kullanılan temel bir analitik araçtır. Mantıksal temeli, eğer belirli bir sonucun gözlemlendiği iki veya daha fazla örnek yalnızca tek bir koşulu paylaşıyorsa, bu ortak koşulun o sonucun nedeni ya da en azından gerekli bir ön koşulu olduğu varsayımına dayanır. İstatistiksel ve deneysel metodolojide, varyansın kontrol edilmesi ve ortak paydaların izole edilmesi sürecinin ilkel bir prototipidir. Ancak bilimsel çıkarımda tek başına kesin nedensellik kanıtı sunmaz; çünkü gizli değişkenlerin (confounding variables) varlığı her zaman göz ardı edilebilir bir ihtimal değildir.

Etimoloji

İngilizce 'method' (yöntem, yol, Latince 'methodus', Yunanca 'methodos' [takip edilen yol, araştırma]) ve 'agreement' (uzlaşma, uyuşma, Eski Fransızca 'agrement') kelimelerinin birleşiminden oluşur.

Karıştırmayın

Fark Yöntemi (Method of Difference) ile sıklıkla karıştırılır. Fark yöntemi, bir durumun var olduğu ve olmadığı haller arasındaki tek ayrışan koşula odaklanırken; uzlaşma yöntemi, benzer sonuçların ortaya çıktığı durumlardaki ortak koşulları arar.