Rastgele Yanıt Tekniği
Randomized-response Technique (RRT)
Tanım
Sosyal olarak hassas tutum veya davranışların grup düzeyindeki yaygınlığını, katılımcıların gizliliğini koruyarak sosyal istenirlik yanlılığını azaltmak amacıyla kullanılan istatistiksel bir veri toplama prosedürüdür.
Örnek Vaka / Uygulama
Yasadışı madde kullanımı veya vergi kaçırma gibi hassas davranışları inceleyen bir ankette, katılımcılara kapalı bir kutudan rastgele bir kart çekmeleri söylenir. Kartta '1 ile 4 arasında bir sayı mı çektiniz?' (zararsız soru) veya 'Son bir yıl içinde yasadışı madde kullandınız mı?' (hedef soru) yazmaktadır. Katılımcı sadece 'Evet' veya 'Hayır' şeklinde yanıt verir. Araştırmacı bireyin hangi soruya yanıt verdiğini bilmez, ancak çekilen kartların olasılık dağılımını bildiği için popülasyondaki gerçek kullanım oranını istatistiksel olarak hesaplar.
Derin Analiz
Araştırma metodolojisinde ve psikometride 'social desirability bias' (sosyal istenirlik yanlılığı), bireylerin kendilerini toplumsal normlara uygun gösterme eğiliminden kaynaklanan sistematik hatadır. Rastgele yanıt tekniği (RRT), ilk olarak Stanley Warner tarafından geliştirilmiş olup, katılımcılara hassas bir soru ile zararsız bir dolgu sorununun rastgele bir mekanizma (örneğin zar atma) aracılığıyla yöneltilmesine dayanır. Araştırmacı veya mülakatçı, bireyin hangi soruya yanıt verdiğini bilmez; ancak olasılık teorisi ve olasılık hesaplamaları (kombinatoryal olasılık) sayesinde, tüm grubun genel ortalamasındaki hassas davranış oranı matematiksel olarak yüksek bir doğrulukla tahmin edilebilir. Bireysel düzeyde gizlilik sağlandığı için itiraf oranları ve veri geçerliliği artar.
Etimoloji
İngilizce 'randomized' (rastgeleleştirilmiş, Latince 'randomum' [rastgele] kökünden) ve 'response' (yanıt, Latince 'respondere' [karşılık vermek] fiilinden) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Anonim anket uygulamaları ve gizli mülakatlar; anonimlik bireyin tüm sorulara doğrudan dürüstçe yanıt vermesini varsayar ancak sosyal istenirlik yanlılığını tamamen ortadan kaldıramazken, RRT matematiksel bir belirsizlik kalkanı yaratarak bu yanlılığı doğrudan hedefler.
Keşfetmeye Devam Edin
Psikometri
Psikometri
Psychometrics / Psychometry
🔹 1. (psychometrics): Bilişsel yeteneklerin, kişilik özelliklerinin ve davranışsal niteliklerin nicelleştirilmesiyle ve bu amaçla kullanılan ölçüm araçlarının geliştirilmesiyle ilgilenen psikoloji alt dalıdır. 🔹 2. (psychometry): Parapsikolojide bir nesneye dokunarak onun geçmişi veya sahibi hakkında bilgi edinme iddiası; psikolojide ise zihinsel yeteneklerin ve özelliklerin ölçülmesi.
İncele