Korelasyonel Artıklık
Correlational Redundancy
Tanım
İki veya daha fazla değişken arasındaki doğrusal ya da istatistiksel ilişkiler nedeniyle, veri setindeki toplam bilginin gereğinden fazla tekrar etmesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Majör depresyonu ölçmek için geliştirilen 50 maddelik bir ölçekte, 'enerji düşüklüğü' ile 'halsizlik' maddelerinin birbiriyle .95 korelasyon göstermesi durumunda, bu iki madde veri setine aynı bilişsel ve duygusal bilgiyi mükerrer olarak taşır ve korelasyonel artıklığa neden olur.
Derin Analiz
Çok değişkenli istatistik ve psikometri bağlamında korelasyonel artıklık, ölçüm araçlarının yapı geçerliliğini ve veri matrisinin boyutluluğunu doğrudan etkileyen kritik bir olgudur. Bir psikolojik bataryada veya testte yer alan maddeler (items) ya da alt ölçekler yüksek düzeyde birbiriyle korelasyon gösterdiğinde, toplanan verinin bilgi taşıma kapasitesi (entropi) düşer; çünkü aynı varyans, farklı değişkenler tarafından mükerrer olarak açıklanmaktadır. Faktör analizi süreçlerinde çoklu doğrusallık (multicollinearity) sorununa zemin hazırlar ve regresyon modellerinde standart hataları şişirerek kestirim güçlerini manipüle eder. Bilişsel bilimlerde ise insan zihninin çevresel uyarıcıları işlerken veri sıkıştırma (data compression) yapabilmesinin altında yatan matematiksel temeli oluşturur.
Etimoloji
Latince 'correlatio' [karşılıklı ilişki] (con- [birlikte] + relatio [taşıma/ilişkilendirme]) ve Latince 'redundantia' [taşma, fazlalık] (redundare [şişmek, taşmak] kökünden)
Karıştırmayın
Dağılımsal artıklık (distributional redundancy) ile sıklıkla karıştırılır; dağılımsal artıklık tekil bir değişkenin olasılık dağılımındaki sapmalardan (entropi düşüklüğünden) kaynaklanırken, korelasyonel artıklık en az iki değişken arasındaki ortak varyansla ilgilidir.