Ardışık Aralıklar Yöntemi
Method Of Successive İntervals
Tanım
Katılımcıların uyaranları, belirli bir özelliğe sahip olma derecelerine göre hiyerarşik ve azalan kategorilere ayırdığı psikofiziksel bir ölçekleme prosedürüdür.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir tüketici psikolojisi laboratuvarında, farklı ambalaj tasarımlarının 'yenilikçilik' algısını ölçmek istiyorsunuz. Katılımcılara 50 farklı ambalaj görseli verilir ve bunları 'En yenilikçi' olandan 'Hiç yenilikçi değil' olana doğru sıralanan 5 ardışık kategoriye yerleştirmeleri istenir. Elde edilen frekans dağılımları matrisi üzerinden, her bir ambalajın psikolojik süreklilik eksenindeki z-skorları hesaplanarak aralık ölçeğinde bir sıralama elde edilir.
Derin Analiz
Psikofizik ve psikometri bağlamında bu yöntem, Thurstone'un karşılaştırmalı yargılar yasasının bir uzantısı olarak geliştirilmiştir. Doğrudan ikili karşılaştırmaların bilişsel yükünü ve zaman maliyetini azaltmak amacıyla tasarlanmıştır. Katılımcı, karmaşık uyaran setlerini, araştırmacı tarafından önceden belirlenen ya da kademeli olarak azalan özellik yoğunluğuna sahip kategorilere yerleştirir. İstatistiksel modellemede, uyaranların kategoriler arasındaki geçiş olasılıkları kümülatif normal dağılım fonksiyonuna (veya lojistik fonksiyona) uyarlanarak, psikolojik süreklilik üzerinde eşit aralıklı ölçek değerleri elde edilir. Özellikle tutum ölçeklemede, duyusal eşiklerin saptanmasında ve pazarlama araştırmalarında algısal aralıkların matematiksel olarak modellenmesinde kritik bir araçtır.
Etimoloji
Latince 'methodus' [yol, izlenecek yöntem] + 'successivus' [arka arkaya gelen, ardışık] ve 'intervallum' [iki duvar arasındaki boşluk, ara] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Eşit Görünen Aralıklar Yöntemi (Method of Equal-Appearing Intervals) ile sıklıkla karıştırılır; ancak eşit görünen aralıklar yönteminde kategoriler arasındaki mesafelerin eşit olduğu varsayılırken, ardışık aralıklar yönteminde bu mesafelerin eşit olduğu varsayılmaz, istatistiksel olarak veriden tahmin edilir.